* ( « إِنْ تُبْدُوا شَيْئاً أَوْ تُخْفُوه فَإِنَّ اللَّه كانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً » ) * معناى اين آيه روشن است ، و در حقيقت تنبيهى است با لحن تهديد عليه كسانى كه آن جناب را اذيت مىكردهاند ، و يا مىگفتهاند كه پس از وى با فلان همسرش ازدواج خواهيم كرد .
* ( « لا جُناحَ عَلَيْهِنَّ فِي آبائِهِنَّ . . . » ) *
ضمير « عليهن » باز به همسران آن جناب بر مىگردد ، و در حقيقت آيه شريفه در معناى استثنايى است از عموميت حكم حجاب ، مىفرمايد : اينكه گفتيم مسلمانها بايد از پس حجاب با ايشان گفتگو كنند ، شامل پدران ، فرزندان ، و برادران ، برادر زادگان ، خواهر زادگان ، و خلاصه محرمهاى ايشان نمىشود ، نامبردگان مىتوانند بدون حجاب با آنان گفتگو كنند بعضى « 1 » از مفسرين گفتهاند : اگر عموها و داييهاى آنان را نام نبرد ، براى اين است كه ممكن بود عموى يكى از زنان رسول خدا ( ص ) بعد از گفتگوى با او برود ، و براى پسرش تعريف كند ، كه برادر زاده و يا خواهرزاده من فلانى چنين و چنان است .
و نيز زنان قوم و خويش ايشان را نيز استثناء كرده ، و اينكه فرموده : زنان ايشان ، اشاره دارد به اينكه مراد از زنان ايشان تنها آن زنان از فاميل ايشان است كه ايمان داشته باشند ، نه كفار ، هم چنان كه در تفسير كلمه « أَوْ نِسائِهِنَّ » « 2 » نيز اين معنا خاطر نشان شده ، و نيز از كسانى كه استثناء شدهاند ، كنيزان و غلامان خود ايشان است .
* ( « وَاتَّقِينَ اللَّه إِنَّ اللَّه كانَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيداً » ) * - در اين جمله حكم مذكور تاكيد شده ، و بخصوص از جهت التفاتى كه از غيبت به خطاب شده ، و با اينكه سياق قبل از اين جمله زنان را غايب گرفته بود ، در اين جمله خطاب به خود ايشان كرده ، كه « * ( وَاتَّقِينَ اللَّه ) * - از خدا بترسيد » اين تاكيد روشنتر به چشم مىخورد .
* ( « إِنَّ اللَّه وَمَلائِكَتَه يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْه وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً » ) * قبلا گفتيم كه كلمه « صلاة » در اصل به معناى انعطاف بوده ، و صلات خدا بر پيغمبر به معناى انعطاف او به وى است ، به وسيله رحمتش ، البته انعطافى مطلق ، چون در آيه شريفه
هامش
( 1 ) روح المعانى ، جلد 22 ، ص 74 .
( 2 ) سوره نور ، آيه 31 .