اين معناى لعنت در دنيا ، و اما لعنت در آخرت به معناى دور كردن از رحمت قرب است ، كه باز در جاى ديگر فرموده : « كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ » « 1 » .
در آيه مورد بحث بعد از لعنت آزار كنندگان رسول خدا ( ص ) در دنيا و آخرت اين تهديد را كرده كه براى آنان و براى آخرتشان عذابى خوار كننده تهيه كرده است . و اگر عذابشان را به وصف خوار كننده توصيف كرده ، بدان جهت است كه تلافى استكبار آنان باشد ، چون اينان در دنيا ، خدا و رسول را اهانت مىكردند ، در مقابل اين رفتارشان عذابشان خوار كننده خواهد بود .
* ( « وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَإِثْماً مُبِيناً » ) * در اين آيه ايذاء مؤمنين و مؤمنات را در گناه بودن ، مقيد كرده به قيد « * ( بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا ) * - بدون اينكه تقصيرى كرده باشند » و اين براى آن است كه شامل صورت قصاص و حد شرعى ، و تعزير نشود ، چون ايذاى مؤمنين و مؤمنات ، در اين چند صورت گناه نيست ، زيرا خود شارع اجازه داده ، تا مظلوم از ظالم خود قصاص بگيرد ، و به حاكم شرع اجازه داده تا بعضى از گنهكاران را حد بزند ، و بعضى ديگر را تنبيه كند .
و اما در غير اين چند صورت خداى تعالى آزار مؤمنين و مؤمنات را احتمال ( و زير بار و بال رفتن ) بهتان و اثم مبين خوانده . و بهتان عبارت است از دروغ بستن به كسى در پيش روى خود او ، و اگر ايذاى مؤمنين را بهتان خوانده ، وجهش اين است كه آزار دهنده مؤمنين حتما پيش خودش علتى براى اين كار درست كرده ، علتى كه از نظر او جرم است ، مثلا پيش خودش گفته : فلانى چرا چنين گفت ؟ و چرا چنين كرد ؟ گفته و كرده او را جرم حساب مىكند ، در حالى كه در واقع جرمى نيست ، و اين همان دروغ بستن ، و نسبت جرم به بى گناهى دادن است ، و گفتيم كه اين طور نسبت دادن بهتان است .
و اگر آن را اثم مبين خواند ، بدين جهت است كه گناه بودن افتراء و بهتان ، از چيزهايى است كه عقل انسان آن را درك مىكند ، و احتياجى ندارد به اينكه از ناحيه شرع نهيى در مورد آن صادر شود .
* ( « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْواجِكَ وَبَناتِكَ وَنِساءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ . . . » ) *
كلمه « جلابيب » جمع جلباب است ، و آن جامه اى است سرتاسرى كه تمامى بدن را
هامش
( 1 ) نه ايشان در امروز از ديدار پروردگار خود در پردهاند . سوره مطففين ، آيه 15 .