سابق بر آن سازگارتر است ، رواياتى هم كه از ائمه اهل بيت ( ع ) رسيده ، همين معنا را تاييد مىكند ، و به زودى آن روايات از نظر خواننده خواهد گذشت .
* ( « لا يَحِلُّ لَكَ النِّساءُ مِنْ بَعْدُ وَلا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواجٍ وَلَوْ أَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ . . . » ) *
ظاهر آيه به فرضى كه مستقل از ما قبل باشد ، و اتصال بدان نداشته باشد ، اين است كه زنان را بر آن جناب حرام مىكند ، مگر آن زنى كه آن جناب مختارش كند ، و آن زن خدا را اختيار كند ، اين كه فرمود : جايز نيست زنان را عوض كنى ، خود مؤيد اين احتمال است .
و ليكن اگر فرض شود كه متصل به ما قبل است كه مىفرمايد : * ( « إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ . . . » ) * ،
در اين صورت مفادش تحريم ماسواى شش طايفه اى است كه قبلا شمرد .
و در بعضى روايات از ائمه اهل بيت ( ع ) آمده كه مراد از آيه شريفه تحريم آن زنانى است كه در آيه « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَبَناتُكُمْ » « 1 » نام برده شدهاند .
پس معناى كلمه بعد در جمله * ( « لا يَحِلُّ لَكَ النِّساءُ مِنْ بَعْدُ » ) * بعد از زنانى است كه خدا و رسول را برگزيدند ، كه همان نه زن نامبردهاند ، و يا بعد از آنان كه در آيه * ( « إِنَّا أَحْلَلْنا لَكَ » ) * برايت شمرديم مىباشد ، و يا بعد از زنان حلالى كه برايت معين كرديم ، كه بنا به احتمال سوم مقصود زنان محرم خواهد بود .
* ( « وَلا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواجٍ » ) * - يعنى و ديگر نمىتوانى بعضى از همسرانت را طلاق گفته و به جاى آنان همسرانى ديگر بگيرى * ( « إِلَّا ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ » ) * يعنى مگر كنيزكان ، و اين استثناء از صدر آيه است ، كه مىفرمود : * ( « لا يَحِلُّ لَكَ النِّساءُ » ) * .
* ( « وَكانَ اللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ رَقِيباً » ) * معناى اين جمله روشن است ، و منظور از آن تحذير ، و زنهار دادن مردم است از مخالفت .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ ) * . . . * ( مِنَ الْحَقِّ » ) * كلمه « الا » استثناء از نهى است ، و جمله « الى طعام » متعلق است به اذن ، و جمله * ( « غَيْرَ ناظِرِينَ إِناه » ) * معنايش اين است كه منتظر ورود ظرف طعام نباشيد ، و خلاصه زياد مزاحم او نشويد ، كه به انتظار رسيدن طعام زودتر از موعد حاضر شويد ، و در نتيجه وقت بيشترى از او تلف كنيد . جمله « * ( وَلكِنْ إِذا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا ) * - وقتى دعوت مىشويد داخل خانه اش بشويد ( نه قبل از موعد ) ، و وقتى غذا خورديد متفرق شويد » اين
هامش
( 1 ) سوره نساء ، آيه 23 .