منحصر در كفار مىكند ، به خاطر اينكه به خدا و كتاب او ايمان نمىآورند ، با اينكه در آن بر رسالت او شهادت داده كفر مىورزند ، و به خاطر كفر به خداى حق قهرا به باطل ايمان مىآورند ، و در نتيجه در ايمانشان خاسر و بى بهره مىشوند .
* ( « وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَلَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجاءَهُمُ الْعَذابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ » ) * اينكه مىفرمايد : از تو عذاب فورى مىخواهند ، اشاره است به كلام ايشان كه مانند گذشتگان خود مىگفتند : « ائْتِنا بِعَذابِ اللَّه إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ - براى ما بياور آن عذاب خدا را اگر از راستگويانى » و اين پيشنهاد ، و شتاب كردن نسبت به عذاب را خداى تعالى در جاى ديگر نيز از ايشان حكايت كرده ، و فرموده : « وَلَئِنْ أَخَّرْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِلى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَّ ما يَحْبِسُه » « 1 » .
و مراد از * ( « أَجَلٌ مُسَمًّى » ) * همان اجلى است كه خداوند براى يك يك بنى آدم مقدر كرد ، و همان روزى كه آدم را به زمين فرستاده به او و ذريه اش فرمود : « وَلَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتاعٌ إِلى حِينٍ » « 2 » ، و نيز فرمود : « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ ، فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَلا يَسْتَقْدِمُونَ » « 3 » .
و اين عذابى كه اجل معين جلو آن را گرفته ، آن عذابى است كه به كيفر همه اعمال زشتشان مستحق شدند ، چيزى كه هست اجل ميان آنان و آن عذاب حائل شده ، هم چنان كه در جاى ديگر كلام بى نظيرش فرموده : « وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤاخِذُهُمْ بِما كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذابَ بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِه مَوْئِلًا » « 4 » .
اين آيات با آيات ديگرى كه حكايت مىكند از فرستادن عذاب به محض تقاضاى
هامش
( 1 ) و اگر ما عذاب را از ايشان تا مدتى معين تاخير بيندازيم ، خواهند گفت : پس چرا نياورد .
سوره هود ، آيه 8 .
( 2 ) به زمين برويد كه براى شما در زمين مدتى مقرر ، و بهره اى است تا مدتى معين . سوره بقره ، آيه 36 .
( 3 ) براى هر امتى اجل معينى است ، همين كه اجلشان رسيد ديگر نه مىتوانند عقبش اندازند و نه جلو . سوره اعراف ، آيه 34 .
( 4 ) پروردگار تو آمرزنده ، و صاحب رحمت است ، اگر مىخواست كفار را به كرده هايشان مؤاخذه كند ، عذابشان را پيش مىانداخت ، و ليكن آنان وعده گاهى دارند ، كه در آن وعده گاه غير از خدا پناهى نمىيابند . سوره كهف ، آيه 58 .