آن ، منافات ندارد مانند آيه « وَما مَنَعَنا أَنْ نُرْسِلَ بِالآياتِ إِلَّا أَنْ كَذَّبَ بِهَا الأَوَّلُونَ » « 1 » .
* ( « يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ . . . » ) *
تكرار كلمه * ( « يَسْتَعْجِلُونَكَ » ) * براى اين است كه بر كمال جهل و نادانى كفار و تباهى فهمشان دلالت كند ، و بفهماند كه استعجال آنان ، استعجال به امرى است كه به طور قطع خواهد آمد ، و به هيچ وجه دروغ نمىشود ، چون كيفر اعمالشان است . و كيفر اعمال از صاحب عمل جدا شدنى نيست .
كلمه « يغشيهم » از « غشاوت » و « غشايت » است ، و اين دو كلمه به معناى پوشاندن به طور احاطه است ، و « يوم » در جمله * ( « يَوْمَ يَغْشاهُمُ » ) * ، ظرف براى كلمه « محيطة » است ، و بقيه الفاظ آيه روشن است .
بحث روايتى
در مجمع البيان در ذيل آيه * ( « وَما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ » ) * مىگويد : واحدى به سند خود از جابر روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) اين آيه را تلاوت كرد ، و سپس فرمود : منظور از « عالمون » ، آن كسانى هستند كه وظايف را از خدا الهام مىگيرند و به طاعات او عمل و از سخط او اجتناب مىكنند « 2 » .
و در همان كتاب در ذيل آيه * ( « إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ » ) * ، مىگويد :
انس بن مالك از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرمود : كسى كه نمازش او را از فحشاء و منكر باز ندارد ، جز دور تر شدن از خدا اثرى برايش ندارد « 3 » .
مؤلف : اين روايت را الدر المنثور هم از عمران بن حصين ، و ابن مسعود ، و ابن عباس ، و ابن عمر ، از رسول خدا ( ص ) روايت كرده « 4 » ، و نيز قمى در تفسير خود آن را از آن حضرت ( نام آن حضرت را نبرده ) بدون ذكر سند ، روايت كرده « 5 » .
و نيز در مجمع البيان از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه
هامش
( 1 ) جلو ما را از فرستادن آيات نگرفت مگر اينكه در گذشتگان ايشان آياتى فرستاديم و ايشان ايمان نياوردند و عذاب بر آنان نازل شد اگر براى اينها نيز آيت بفرستيم نيز ايمان نخواهند آورد در نتيجه هلاك مىشوند . سوره اسراء ، آيه 59 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 284 .
( 3 ) مجمع البيان ، ج 8 ، ص 285 .
( 4 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 145 .
( 5 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 150 .