يارى خود تقويت نموده و كمبود نيرويتان را جبران كند ، و شما را بر خداى سبحان غلبه دهد ، نداريد .
پس آيه شريفه به طورى كه ملاحظه مىفرماييد - تعجيز خدا ، و غلبه بر او ، و خروج و امتناع از حكم او را ، با همه اقسامش نفى مىكند ، و مىرساند كه خلق ، نه خودشان مستقلا مىتوانند خدا را عاجز سازند ، و نه غير ايشان مىتوانند اين كار را برايشان انجام دهند ، و نه خودشان و غيرشان مىتوانند به اين غرض نائل آيند ، معناى اول را جمله * ( « وَما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ . . . » ) * و معناى دوم را جمله * ( « وَما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّه مِنْ وَلِيٍّ » ) * ، و معناى سوم را جمله * ( « وَلا نَصِيرٍ » ) * افاده مىكند .
* ( « وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّه وَلِقائِه أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي وَأُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ » ) * خطاب در اين جمله متوجه رسول خدا ( ص ) است ، و جزء آن مطالبى كه رسول خدا ( ص ) مامور بود به مشركين بگويد ، نيست ، و منظور از آن اين است كه : حق را در باره آنهايى كه شقى هستند ، و روز قيامت هلاك مىشوند ، براى پيامبر صريح بيان كند ، چون در جمله * ( « يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَيَرْحَمُ مَنْ يَشاءُ » ) * آن را سربسته و مبهم بيان كرده بود .
دليل بر اين معنا خطاب در « اولئك » است ، كه آن را دو مرتبه آورده ، چون اگر جمله مورد بحث كلام رسول خدا ( ص ) ، و تتمه ماموريت قبلى بود ، مىفرمود :
« اولئكم » .
باز مؤيد اين معنا جمله « من رحمتى » است ، چون انتقال از مثل « اولئك يئسوا من رحمة اللَّه » ، و يا « من رحمته » ، با اينكه مقتضاى سياق همين بود ، به مثل * ( « أُولئِكَ يَئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي » ) * تصديق و اعتراف را در ضمن دادن اصل خبر افاده مىكند ، و صريحا اهل عذاب را كه قبلا مجمل بيان كرده بود ، تعيين مىنمايد . مؤيد ديگرش تكرار كلمه « اولئك » و نيز خود سياق است .
و گويا اينكه خبر را به شخص رسول خدا ( ص ) مىدهد ، منظور تقويت نفس شريف آن جناب ، و نيز اشاره به اين باشد ، كه مردم قابليت و صلاحيت مثل اين كلام را ندارند ، و اينكه ايمان نمىآورند .
و به طورى كه از اطلاق كلمه « آيات اللَّه » برمىآيد ، مراد از آن تمامى ادله اى است كه بر وحدانيت حق تعالى ، و نبوت رسول خدا ( ص ) ، و حقانيت معاد
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 176
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٧٦