« وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّه سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّه كانَ مَنْصُوراً » « 1 » كه معناى « إِنَّه كانَ مَنْصُوراً » اين است كه نصرت لازم براى او است ، و ما وصف گذشته را براى موصوفش لازم كرديم ، پس معناى آيه مورد بحث اين مىشود كه : « كيف نكلم صبيا فى المهد » چگونه با كودكى كه واقعا كودك است و به همان حال هم هست گفتگو كنيم ؟ .
* ( « قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّه آتانِيَ الْكِتابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا » . ) *
از اينجا پاسخ عيسى ( ع ) ، شروع مىشود و آن جناب اصلا متعرض مساله ولادتش نشد ، با اينكه همه مشكل مردم از آن بود ، و اين بدان جهت است كه سخن گفتن كودك مولود معجزه اى است كه هر چه بگويد جاى ترديدى نمىگذارد در اينكه حق است ، چون معجزه اى است ، مخصوصا با در نظر گرفتن اينكه در آخر گفتارش بر خود سلام كرد ، يعنى بر نزاهت و ايمنيش از هر قذارت و خباثتى شهادت داده و از پاكى و طهارت موادش خبر داد .
عيسى ( ع ) سخن خود را با جمله * ( « إِنِّي عَبْدُ اللَّه » ) * آغاز نمود تا به عبوديت خود براى خدا اعتراف نموده ، از غلو غلو كنندگان جلوگيرى كند و حجت را بر آنان تمام سازد ، هم چنان كه در آخر كلامش گفت * ( « وَإِنَّ اللَّه رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوه » . ) *
و در جمله * ( « آتانِيَ الْكِتابَ » ) * از دادن خدا كتاب را به او خبر داد ، و ظاهرا مقصود از آن همان انجيل است ، و در جمله * ( « وَجَعَلَنِي نَبِيًّا » ) * به نبوت خود اعلام فرمود كه ما در مباحث نبوت در جزء دوم اين كتاب فرق ميان نبوت و رسالت را بيان كرديم ، و با در نظر گرفتن آن بيان معلوم مىشود كه عيسى ( ع ) در آن روز تنها نبى بوده ، و بعدها خداوند او را به رسالت برگزيده ، و از ظاهر كلامش بر مىآيد كه در همان روز كتاب و نبوت داده شده ، نه اينكه بخواهد از آينده خبر دهد .
* ( « وَجَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ وَأَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَالزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا » . ) *
معناى مبارك بودنش هر جا كه باشد اين است كه محل براى هر بركتى باشد ، و بركت به معناى نمو خير است ، يعنى او براى مردم منافع بسيار دارد ، علم نافع به ايشان مىآموزد ، و به عمل صالح دعوتشان مىكند ، و به ادبى پاكيزه تر تربيتشان مىكند ، و كور و پيس را شفا داده ، اقويا را اصلاح و ضعفا را تقويت و يارى مىكند .
جمله * ( « وَأَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَالزَّكاةِ . . . » ) * اشاره به اين است كه در شريعت او نماز و
هامش
( 1 ) و كسى كه به ظلم كشته شود ما براى وليش سلطنتى قرار داديم پس كسى در قتل اسراف نكند ، كه مقتول يارى شده است . سوره اسرى ، آيه 33 .