* ( « فَنَفَخْنا فِيها مِنْ رُوحِنا » ) * - ضمير به مريم بر مىگردد . و « نفخ روح » در مريم كنايه است از اينكه ولادت فرزندش عيسى مستند به جريان عادى نيست كه مانند ساير فرزندان نطفه اى باشد ، كه پس از طى دوره اى روح در آن دميده شده باشد . و وقتى نطفه اى نباشد ديگر جز اين باقى نمىماند كه تنها نفخ روح باشد و اين نفخ روح همان كلمه الهى است كه در سوره آل عمران فرموده : « إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّه كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَه مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَه كُنْ فَيَكُونُ » « 1 » و معنايش اين است كه مثل آن دو يكى است و در اينكه از خلق شدن از نطفه بى نيازند مثل همند .
* ( « وَجَعَلْناها وَابْنَها آيَةً لِلْعالَمِينَ » ) * - در اين جمله عيسى و مادرش يك آيت به شمار آمدهاند ، چون منظور از آيت در اينجا تولد اينطورى است و اين آيت قائم به هر دو است و چون مريم در اقامه اين آيت مقدم بر عيسى است لذا اول نام مريم را برده فرموده : « ما او و فرزندش را » و نفرموده « ما فرزندش را و خودش را » آيت قرار داديم و همين افتخار براى مريم بس است كه در قرآن نامش در زمره و در رديف انبيا ( ع ) آمده و حال آنكه خودش از انبيا نبوده است .
بحث روايتى
در كتاب « من لا يحضره الفقيه » آمده كه جميل بن دراج از زراره از امام ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « وَداوُدَ وَسُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيه غَنَمُ الْقَوْمِ » ) * فرمود : آن دو بزرگوار با هم مباحثه كردند و خدا فهم مساله را نصيب سليمان كرد .
مؤلف : در بيان معناى آيه مطلبى گذشت كه معناى اين حديث را روشن مىكند .
و در كافى به سند خود از حسين بن سعيد از بعضى از اصحاب اماميه از معلى ابى عثمان از ابى بصير روايت كرده كه گفت : از امام صادق ( ع ) معناى آيه * ( « وَداوُدَ وَسُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيه غَنَمُ الْقَوْمِ » ) * را پرسيدم فرمود : « نفش - به زراعت
هامش
( 1 ) مثل عيسى نزد خدا مانند مثل آدم است كه او را از خاك بيافريد و سپس به او گفت باش پس شد . سوره آل عمران ، آيه 59 .