آسانتر چيست ؟ گفت : باغ را به صاحب گوسفند بده ، تا هر چه ميوه داد مال او باشد ، و باغ را به صورت اولش به صاحبش برگرداند ، و گوسفند را به صاحب باغ بسپار تا از منافعش استفاده نموده ، همين كه باغش به او برگشت گوسفندان را به صاحبش برگرداند . اين معنا از امام ابى جعفر و امام صادق ( ع ) هم روايت شده است « 1 » . مؤلف : در اينكه زراعت مزبور باغ انگور بوده ، از طرق اهل سنت از عبد اللَّه بن مسعود نيز روايت شده « 2 » و البته در اين ميان روايات ديگرى از ائمه اهل بيت ( ع ) وجود دارد كه قريب المضمون است با آنچه ما آورديم . و همان بيانى كه ما در معناى آيه آورديم ، در توضيح مضامين روايات كافى است .
و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « وَلِسُلَيْمانَ الرِّيحَ عاصِفَةً » ) * فرموده : باد از هر سو به سرزمين شام و بيت المقدس - كه خدا بركتش داده بود - مىورزيد « 3 » .
و نيز در همان كتاب به سند خود از عبد اللَّه بن بكير ، و ديگران از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه در ذيل آيه * ( « وَآتَيْناه أَهْلَه وَمِثْلَهُمْ مَعَهُمْ » ) * فرمود : يعنى خداوند همان فرزندان وى را كه مرده بودند زنده كرد ، چه آنهايى كه قبل از بليه مرده بودند ، و چه آنها كه در حال بليه از دنيا رفته بودند « 4 » .
و نيز در آن كتاب و در روايت ابى الجارود از امام ابى جعفر ( ع ) آمده كه در ذيل آيه * ( « وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً » ) * فرمود : غضب وى از اعمال مردمش بود * ( « فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْه » ) * فرمود : يونس پنداشت خدا او را به خاطر غضبش عقاب نمىكند « 5 » .
و در عيون به سند خود از ابى الصلت هروى روايت كرده كه حضرت رضا ( ع ) در گفتگويى كه با مامون بر سر عصمت انبيا داشت فرمود : اما اينكه در باره يونس فرموده * ( « وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْه » ) * اين « ظن » به معناى يقين است ، يعنى يونس اطمينان داشت كه خداوند رزق او را تنگ نمىگيرد ، مگر نشنيده اى كلام خداى را كه فرموده : « وَأَمَّا إِذا مَا ابْتَلاه فَقَدَرَ عَلَيْه رِزْقَه » يعنى رزق او را تنگ مىگيرد ، چون اگر كسى خيال كند كه خدا بر او قدرت ندارد كافر است ، ( و انبيا منزه از كفرند ) « 6 » .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 75 .
( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 324 .
( 3 ، 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 74 .
( 5 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 75 .
( 6 ) عيون اخبار الرضا ج 1 ، ص 192 .