زدن گوسفندان » جز در شب نيست و صاحب زراعت بايد زرع خود را در روز محافظت كند نه شب هم چنان كه صاحب حيوان بايد حيوان خود را در شب حفظ كند نه در روز چون در روز چوپانان آنها را مىچرانند و سير مىكنند پس اگر در روز زرع كسى را فاسد كند چيزى بر او نيست زيرا صاحب زرع بايد زراعت خود را حفظ كند و صاحب حيوان بايد حيوان خود را در شب ضبط كند چون صاحب زرع زراعتش را رها مىكند پس اگر در شب چيزى از زراعت مردم را فاسد كرد ضامن است و لذا در آيه كلمه « نفش » به كار رفته .
داوود در اين مساله حكم كرده بود به اينكه صاحب زراعت همه گوسفندان را به غرامت بگيرد ، ولى سليمان ( ع ) حكم كرد به اينكه شير و پشم يك سال گوسفند از آن وى باشد .
مؤلف : در كتاب « من لا يحضره الفقيه » اين روايت به سند صدوق از ابى بصير از آن جناب نيز نقل شده ، ولى در اين روايت آمده كه داوود حكمى كرد كه همه انبيا قبل از او به آن حكم مىكردند ، ولى خداوند به سليمان وحى كرد كه از اين به بعد هر گوسفندى كه به زراعت كسى لطمه بزند صاحب زرع بيش از آنچه كه از شكم گوسفند بيرون مىآيد حقى ندارد ، و از آن پس سنت بر همين قرار گرفت . و مقصود از اينكه فرمود : « * ( وَكُلًّا آتَيْنا حُكْماً وَعِلْماً ) * - به هر يك حكمى و علمى داديم » نيز همين است ، پس هر دو به حكم خدا حكم كرده بودند .
و در تفسير قمى به سند خود از ابى بصير ، از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه در حديثى فرمود : زراعت مورد بحث در آيه ، زراعت انگور بوده ، كه گوسفندان آن را چريدند ، آن گاه حكم سليمان را ذكر كرده ، سپس فرمود : حكم داوود همچنين بوده ، چيزى كه هست خواست به بنى اسرائيل بفهماند كه سليمان وصى بعد از او است ، و گر نه با هم اختلافى در حكم نداشتند ، زيرا اگر اختلاف مىداشتند مىفرمود : « و كنا لحكمهما شاهدين - و ما به حكم آن دو شاهد بوديم » « 1 » .
و در مجمع البيان گفته : در حكم مورد آيه اختلاف شده ، كه چه بوده ؟ بعضى گفتهاند : باغ انگورى بوده كه تازه خوشه هايش نمودار شده ، و لذا داوود به نفع صاحب باغ حكم كرد ، و سليمان عرضه داشت اى پيغمبر خدا ! حكمت را تغيير ده ، و آسانتر كن ، پرسيد
هامش
( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 75 .