خداوند قدرت بر آن را به كسى نبخشيده است . و يكى هم از قبيل زنده كردن مردگان است كه از بعضى از اولياى خدا مانند عيسى ( ع ) و امثال وى نيز برمىآيد « 1 » .
و كوتاه سخن اينكه اين كلمه به هر معنايى هم كه باشد ، به معناى به پا داشتن و واداشتن است . و به اين عنايت است كه در توجيه و فرستادن هم استعمال مىشود ، براى اينكه روانه كردن به طرف قومى و فرستادن به طرف حاجتى ، غالبا بعد از سكون انجام مىشود . و بنا بر اين مىتوان از كلمه « بعث عذاب » استفاده كرد كه عذاب مذكور عذابى است كه مىبايستى متوجه آنان بشود ، و اگر تا كنون متوجهشان نشده ، مانعى از قبيل ايمان و اطاعت در كار بوده كه اگر آن مانع نمىبود ، خداوند آن عذاب را به پا داشته و متوجهشان مىكرد .
* ( « أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً » ) * - در مجمع البيان در باره كلمه « يلبسكم » مىگويد : « لبست عليهم الامر » يعنى فلان امر را بر آنان مشتبه كردم و « البسه » يعنى آن را براى آنان بيان نكرد و روشن ننمود ، و « لبس الثوب » - بدون لفظ « على » - به معناى پوشيدن جامه است ، و « لبس » اشتباه امر و اختلاط كلام را گويند ، و « لابست الامر » يعنى فلان امر را مشتبه كردم ، و در معناى « شيع » مىگويد : شيع به معناى فرق و طوايف است ، و هر فرقه اى براى خود ، شيعه جداگانه اى است ، و « شيعه » به معناى پيرو و « تشيع » به معناى پيروى بر وجه تدين و ولاء است « 2 » .
و بنا بر گفته وى ، مراد از : * ( « أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً » ) * اين مىشود كه آنان را با اينكه فرقه هاى مختلفى هستند ، به يكديگر مشتبه مىسازد .
پس ظاهر اينكه فرمود : * ( « قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ » ) * اين است كه مىخواهد اثبات كند كه خداوند سبحان قادر است بر اينكه از بالا و پائين عذاب بر آنان بفرستد ، و لازمه قدرت داشتن اين نيست كه اين قدرت را به كار هم بزند ، غرض ترساندن مردم است ، و همين اثبات قدرت براى ترساندن آنان كافى است . و ليكن از قرينه مقام استفاده مىشود كه غرض تنها اثبات قدرت نيست ، بلكه علاوه بر اثبات قدرت ، براى خداوند ، استحقاق عذاب را هم مىرساند . بنا بر اين ، و بنا بر استفاده اى كه قبلا از كلمه « بعث » كرديم آيه شريفه جدا و صريحا تهديد مىكند بر اينكه اگر امت دست از كفر بر ندارند ، و بر ايمان به خدا و آياتش اجتماع نكنند ، و بدين وسيله جلوى عذاب را نگيرند ، عذاب
هامش
( 1 ) مفردات راغب ص 52
( 2 ) مجمع البيان ج 3 ص 90 ط بيروت .