* ( « فَلا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا » ) * « 1 » . و در همان كتاب است كه ابن جرير و ابن ابى حاتم از سدى روايت كردهاند كه در ذيل آيه شريفه : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ . . . » ) * ، گفته است : اين آيه در باره مالك بن صيف و رفاعة بن زيد بن تابوت كه از بنى قينقاع است نازل شده « 2 » .
باز در همان كتاب است كه ابن اسحاق و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و بيهقى در كتاب دلائل از ابن عباس روايت آوردهاند كه گفت : رسول خدا ( ص ) با رئيسانى از علماى يهود از آن جمله عبد اللَّه بن سوريا و كعب بن اسد گفتگو كرد ، و فرمود : اى گروه يهود از خدا بترسيد ، و اسلام بياوريد ، به خدا سوگند شما مىدانيد كه آن چه من براى شما آوردهام حق است ، در پاسخ گفتند اى محمد ما چنين معرفتى به آن نداريم در اينجا بود كه خداى عز و جل آيه زير را نازل كرد : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ آمِنُوا بِما نَزَّلْنا . . . » ) * « 3 » .
مؤلف قدس سره : ظاهر آيات شريفه بنا بر بيان سابق ما هر چند اين است كه آيات در باره خصوص يهود از اهل كتاب نازل شده باشد ، و ليكن آنچه ما نقل كرديم به بيش از اين دلالت ندارد ، كه راويان خواستهاند آيات را با جريانى كه در خصوص يهوديان واقع شده تطبيق كنند ، هم چنان كه در غالب روايات شان نزول ، وضع همين است ، - و خدا داناتر است - .
و در تفسير برهان از نعمانى و او به سند خود از جابر از امام باقر ( ع ) روايت آورده كه در ضمن حديثى طولانى در وصف خروج سفيانى فرمود : در آخر الزمان وقتى سفيانى خروج مىكند با لشكرش در بيداء - بيابانى گسترده - لشكرگاه مىسازد ، پس صدايى از آسمان ندا مىدهد : اى بيداء اين مردم را با خسف ( فرو بردن در زمين ) نابود كن : پس زمين مىشكافد و به جز سه نفر كه خدا صورتهايشان را به پشت برگردانده باقى نمىماند ، و اين سه نفر درست از سگانند ، و آيه زير در باره آنان نازل شده كه مىفرمايد : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ آمِنُوا بِما نَزَّلْنا مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها . . . » ) * « 4 » .
مؤلف قدس سره : صاحب برهان اين روايت را از مفيد نيز نقل كرده و او به سند خود از جابر از امام باقر ( ع ) نظير اين خبر را در قصه سفيانى روايت كرده « 5 » . و شيخ صدوق در كتاب فقيه به سند خود از نوير از پدرش روايت كرده كه گفت : على ( ع ) فرمود : در قرآن هيچ آيه اى نيست كه به قدر آيه : * ( « إِنَّ اللَّه لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِه وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ » ) *
هامش
( 1 و 2 و 3 ) الدر المنثور ج 2 ص 168 .
( 4 ) تفسير برهان ج 1 ص 373 حديث 2 .
( 5 ) تفسير برهان ج 1 ص 374 حديث 3 .