پرستيديم و هم خون كسى را كه خدا خونش را محترم مىدانست بريختيم ، و هم زنا كرديم ، اگر اين مانع در كار نبود ما به پيرويت در مىآمديم ، در پاسخ آنان اين آيه نازل شد كه : « إِلَّا مَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صالِحاً » ( تا آخر دو آيه ) ، و رسول خدا ( ص ) دو آيه را براى وحشى و ياران او فرستاد ، همين كه آيه را خواندند ، نامه اى به اين مضمون به آن جناب نوشتند : كه مضمون اين دو آيه شرط سنگينى است ، كه مىترسيم حريف آن نشويم ، چون در آن عمل صالح شرط شده و ما مىترسيم اهل آن نباشيم ، دنبال اين نامه وحشى آيه شريفه : * ( « إِنَّ اللَّه لا يَغْفِرُ . . . » ) * نازل شد ، و رسول خدا ( ص ) آن را براى وى و يارانش فرستاد ، وقتى آيه را خواندند مجددا نامه نوشتند : مىترسيم از آنهايى نباشيم ، كه مشيت خدا بر آمرزش آنان تعلق گرفته باشد ، دنبال اين نامه آيه شريفه : « يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّه إِنَّ اللَّه يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً » « 1 » ، نازل شد رسول خدا ( ص ) اين آيه را نيز براى آنان فرستاد ، وقتى آن را خواندند دسته جمعى به اسلام در آمدند ، و نزد رسول خدا ( ص ) برگشتند ، رسول خدا ( ص ) اسلامشان را پذيرفت و آن گاه به وحشى فرمود : به من خبر بده حمزه را چگونه كشتى ؟ وقتى جريان را به عرض رسانيد فرمود :
واى بر تو ديگر تو را نبينم خود را از من غايب بدار ، او هم بعد از اين جريان به شام رفت ، تا مرگش فرا رسيد « 2 » .
مؤلف قدس سره : فخر رازى اين روايت را در تفسير خود از ابن عباس نقل كرده « 3 » ، و دقت در موارد اين آيات كه در روايت آمده رسول خدا آنها را براى وحشى مىفرستاده جاى هيچ شكى باقى نمىگذارد ، كه روايت ساختگى است ، و سازنده آن مىخواسته با جعل اين حديث ثابت كند كه گناهان وحشى و يارانش آمرزيده شده ، هر چند كه تمامى گناهان كبيره و صغيره را مرتكب شده باشند ، و به اين منظور آياتى از مواضع مختلف قرآن را جمع كرده از يك جا استثنا و از جاى ديگر مستثنا منه را گرفته است ، با اين كه هر يك از اين آيات در جاى مخصوصى قرار دارد ، كه قبل و بعد آن ارتباط و اتصال با آن دارد ، و آن چنان به هم مربوطند كه سياق واحدى را تشكيل داده ، نمىشود آن آيه را از قبل و بعدش بريد ، و جاعل اين حديث اين كار را كرده ، هر يك از آيات را از سياق خاص به خود بريده ، و سپس جورى آنها را رديف
هامش
( 1 ) ( بندگان من كه بر خود ستم كردهاند از رحمت خدا مايوس نشوند ، كه خدا همه گناهان را مىآمرزد ) سوره زمر آيه 54 .
( 2 ) مجمع البيان ج 2 ص 122 جزء 5 چاپ حيات طبع بيروت .
( 3 ) تفسير فخر رازى ج 10 ص 125 .