دودمان آن حضرت است .
خواهى گفت چطور ممكن است قرآن كريم كلمه : « ناس » را بر يك نفر اطلاق كند ، در پاسخ مىگوييم : به عنوان كنايه هيچ عيبى ندارد ، مثل اين كه خود ما وقتى كسى سربسرمان مىگذارد ، مىگوييم : مردم آزارى مكن ، و يا چه كار به كار مردم دارى ، و منظورمان اين است كه متعرض من مشو .
* ( « فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ » ) * خداى تعالى در اين جمله اهل كتاب را در حسد ورزيدنشان مايوس نموده ، اميدشان به اين كه نعمت از دست آل ابراهيم برود را قطع مىكند ، و مىفرمايد اين فضل خدا از آنان قطع شدنى نيست ، و اينها كه نمىتوانند ببينند كور شوند ، و از غيظ بميرند ، كه حسد سودى به حالشان ندارد .
از اين بيان روشن مىشود كه مراد از آل ابراهيم يا رسول خدا ( ص ) و اهل بيت او ( ع ) است ، كه همه از نواده هاى جناب اسماعيل ( عليه السلامند ) ، و يا مطلق آل ابراهيم است ، چه اولاد اسماعيل و چه نواده هاى اسحاق ( عليهما السلام ) است ، كه در هر حال شامل رسول خدا ( ص ) مىشود كه محسود حقيقى يهوديان است ، و نمىتواند مراد از آل ابراهيم ، بنى اسرائيل باشد ، كه آنان نيز از نسل ابراهيم ( عليه السلامند ) ، زيرا اگر منظور آنان باشند معناى كلام فاسد مىشود و با اين كه يهوديان به مؤمنين به خاطر رسول خدا ( ص ) حسد مىورزيدند معنا ندارد از يهود ستايش كند ، و بفرمايد ما به آنها كتاب و حكمت داديم .
و نيز آن معنايى هم كه قبلا اشاره كرديم روشن مىشود ، و معلوم مىشود اين جمله دلالت مىكند بر اينكه مراد از ناس كه محسود يهود واقع شده تنها رسول خدا ( ص ) است ، نه همه مردم مسلمان كه به آن جناب ايمان آوردند ، چون همه آنان از آل ابراهيم و ذريه او نبودند ، از سوى ديگر از فرزندان رسول اللَّه هم آن افراد عادى كه مثل ساير مسلمانان به آن جناب ايمان آورده بودند ، فضيلتى بر سايرين نداشتند ، تا آيه شامل آنان نيز بشود ، و به صرف اين كه ايمان آوردند به عنوان آل ابراهيم ستايش شوند ، و آيه شريفه : « إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوه وَهذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا » « 1 » ، نيز نمىتواند مجوز آن باشد ، كه مؤمنين را به نام آل ابراهيم بناميم ،
هامش
( 1 ) نزديكترين مردم به ابراهيم هر آينه كسانى هستند كه او را پيروى كردند ، و پيامبر است و مؤمنين به او هستند . سوره آل عمران آيه 68 .