كلمه « هنيئا » صفت مشبهه از ماده « هناء » است و ماده « هناء » به معناى آسان هضم شدن غذا و نيز به معناى قبول طبع است ، اين لغت در خوراكيها و طعام استعمال مىشود مثلا مىگويند : غذايى است گوارا و هنىء .
و كلمه « مريئا » به معناى همان حالت است اما در نوشيدنىها ، پس شربت مرىء آن نوشيدنىاى است كه در جهاز هاضمه به آسانى هضم شود و طبع انسان هم آن را قبول كند ، پس « هنىء » هم در خوردنيها استعمال مىشود و هم در نوشيدنيها ، ولى « مرىء » تنها در نوشيدنيها استعمال مىگردد ، بنا بر اين وقتى كسى به شما مىگويد : * ( « هَنِيئاً مَرِيئاً » ) * معنايش اين است كه طعامى كه خوردى و آبى كه نوشيدى گوارايت باد .
* ( « وَلا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّه لَكُمْ قِياماً » ) * كلمه « سفه » به معناى سبكى عقل است ، ( در فارسى مىگويند كه : عقل فلانى پارسنگ مىبرد ) ، و گويا در اصل به معناى مطلق سبكى و سستى چيزى است كه نبايد سست باشد و از اين باب است كه افسار سست را « زمام سفيه » و جامه سست بافت را « ثوب سفيه » مىنامند ، « ثوب سفيه » يعنى جامه اى كه بافتش و پارچه اش پست است ولى بعدا بيشتر در سستى عقل استعمال شده است و معنايش بر حسب اختلاف اغراض مختلف مىشود ، مثلا به كسى كه در اداره امور دنيائيش قاصر و عاجز است سفيه مىگويند و به كسى هم كه در امور دنيائيش كمال هوشيارى را دارد ولى در باره امر آخرتيش كوتاهى نموده و مرتكب فسق مىشود يعنى در اين قسمت لاابالى است ، سفيه مىگويند .
و آنچه كه از ظاهر آيه شريفه فهميده مىشود اين است كه مىخواهد از زياده روى در اتفاق بر سفيهان نهى نموده و بفرمايد : « بيش از احتياج آنان ، مال در اختيارشان نگذاريد » ، مطلب قابل توجه اينكه بحث آيه شريفه در زمينه اموال يتيمان است ( كه دستور مىدهد اولياى يتيمان اداره امور آنان را به عهده بگيرند و اموال آنان را رشد بدهند ) ، همين معنا قرينه اى است بر اين كه مراد از كلمه « سفها » عموم سفيهان نيستند بلكه تنها سفيهان از ايتام مىباشند . و نيز مراد از كلمه : « اموالكم » در حقيقت اموالى است كه به نوعى عنايت ، ارتباطى با اولياى ايتام دارد ، هم چنان كه جمله : * ( « وَارْزُقُوهُمْ فِيها وَاكْسُوهُمْ . . . » ) * نيز شاهد بر اين معنا است و اگر ناچار باشيم كه دلالت بر تكليف ساير اولياى سفها را نيز - به گردن آيه شريفه بگذاريم ، ناگزير بايد بگوئيم كه : منظور از كلمه « سفها » عموم سفيهان است ( چه يتيم و چه غير يتيم ) و ليكن احتمال اول ( كه منظور ، خصوص سفيهان ايتام باشد ) احتمالى راجح و روشن است .
و به هر حال اگر مراد از « سفها » فقط سفيهان ايتام باشد پس مراد از جمله : « اموالكم . . . »
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 270
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٧٠