ألَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّه يَرى » « 1 » .
و نيز در آيه ديگرى كه اوايل بعثت نازل شده ، مىفرمايد : « وَنَفْسٍ وَما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَتَقْواها ، قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها وَقَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها » « 2 » .
و نيز فرموده : « قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّه فَصَلَّى » « 3 » و باز در آيات نازل شده در اوايل بعثت فرموده : « قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِله واحِدٌ ، فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْه وَاسْتَغْفِرُوه وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ ، الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ بِالآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ ، إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ » « 4 » .
و در بيان اجمالى نواهى و سپس اوامر شرعى فرموده : « قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً ، وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ ، نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَلا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّه إِلَّا بِالْحَقِّ ، ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِه لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ وَلا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ، حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّه ، وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزانَ بِالْقِسْطِ ، لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ، وَإِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا ، وَلَوْ كانَ ذا قُرْبى ، وَبِعَهْدِ اللَّه أَوْفُوا ، ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِه لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ وَأَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوه وَلا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِه ، ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِه لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ » « 5 » .
هامش
( 1 ) پس ( چرا ) انسان از كفر و طغيان باز نمىايستد چون كه خود را بى نياز مىبيند ، همانا باز گشت به سوى پروردگار تو است ، ( اى رسول خدا ) آيا ديدى آن كسى را كه نهى مىكند بنده اى را كه مىبيند نماز مىخواند ؟ و آيا اين نهى درست است ؟ حتى در صورتى كه آن بنده بر طريق هدايت باشد ؟ و به تقوا امر كند ؟ و آيا اين شخص باز دارنده اگر تكذيب كند و اعراض نمايد با اينكه مىداند خدا مىبيند ، مستحق عذاب نيست ؟ . « سوره علق ، آيه 14 » .
( 2 ) سوگند به جان آدميت كه چگونه خدايش بيافريد و فجور و تقوايش را الهامش كرد ، محققا رستگار شده است كسى كه جان خود را تزكيه كرده و محققا زيان كرده است كسى كه آن را آلوده ساخته .
« سوره شمس ، آيه 10 » .
( 3 ) محققا رستگار شد كسى كه در صدد پاكى نفس بر آمد ، و به ياد نام پروردگارش افتاد و نماز خواند . « سوره اعلى ، آيه 15 » .
( 4 ) بگو من بشرى هستم مثل شما ، تنها فرقى كه بين من و شما هست اين است كه به من وحى مىشود كه همانا معبود شما معبودى است واحد ، پس در هواداريش استقامت كنيد و از او طلب مغفرت نمائيد و واى بر مشركين كه زكات نمىدهند و به زندگى آخرت كفر مىورزند ، محققا كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام دادند ، پاداش مستمر قطع ناشدنى خواهند داشت . « سوره فصلت ، آيه 8 » .
( 5 ) بگو بيائيد تا برايتان بخوانم آنچه را كه پروردگار شما بر شما حرام كرده و آن اينست كه هيچ چيزى را براى او شريك نگيريد و به پدر و مادر احسان كنيد و فرزندان خود را از ترس فقر مكشيد كه رزق خود شما و ايشان را ما مىدهيم و نزديك اعمال زشت مشويد ، چه علنى آن و چه پنهانيش ، و هيچ كسى را كه خدا خونش را حرام كرده به قتل مرسانيد ، مگر آنكه كشتنش حق باشد ، اينها امورى است كه پروردگارتان به آن سفارشتان كرده ، تا شايد تعقل كنيد و به مال يتيم نزديك مشويد مگر به نحوى كه براى يتيم بهتر و صرفه دارتر باشد ، آن هم تا زمانى كه به رشد نرسيده ، همين كه ( به رشد ) رسيد مالش را به دست خودش بسپاريد ، وكيل و ميزان را تمام بكشيد و به عدالت ترازودارى كنيد ، ما هيچ كسى را جز به مقدار طاقتش تكليف نمىكنيم و چون سخن مىگوئيد ، به عدالت بگوئيد هر چند كه به ضرر خويشاوندتان باشد و به عهد خدا وفا كنيد ، اينها امورى است كه پروردگارتان به آن سفارشتان كرده ، باشد كه متذكر گرديد ، و اينكه اين اسلام صراط من است ، كه صراطى مستقيم است ، پس آن را پيروى كنيد و زنهار ، پيروى راههاى ديگر نكنيد كه شما را از راه او متفرق مىكند ، اينها امورى است كه پروردگارتان به آن سفارشتان كرده باشد كه به تقوا بگرائيد « سوره انعام ، آيه 152 » .