دوم : فصول هفتگانه
نظريه و قول دوم در معنى و تفسير حروف هفتگانه اين است كه منظور از آنها ابواب و فصول هفتگانهاى است كه آيات قرآن مجيد بر آن فصلها تقسيم مىشود و آنها عبارتند از : آيات زجر ، آيات امر ، آيات حلال ، آيات حرام ، آيات محكم ، آيات متشابه ، آيات امثال .
طرفداران اين نظريه به روايتى كه يونس بن مسعود نقل مىكند ، تمسك مىجويند و آن اينكه : رسول خدا ( صلىالله عليه وآله
و سلم ) فرمود : اولين كتاب آسمانى يك فصل بيش نبود و تنها با يك حرف نازل گرديده بود ولى قرآن داراى فصول هفتگانه بوده و بر هفت حرف نازل شده است : امر ، نهى ، حلال ، حرام ، محكم ، متشابه و امثال . پس حلال آن را حلال و حرامش را حرام بدانيد و به آنچه مأمور هستيد ، عمل كنيد و از آنچه نهى شدهايد ، خوددارى ورزيد و از امثالش عبرت بگيريد و به محكمات و آيات واضح آن عمل كنيد و به متشابهاتش نيز كه مفهومش بر شما روشن نيست ، مؤمن باشيد و بگوييد به قرآن ايمان آوردم زيرا همهء آن از سوى پروردگار است . « 1 »
پاسخ : اين نظريه نيز از چند جهت باطل و غير قابل قبول مىباشد :
1 - ظاهر اين روايت اين است كه حروف هفتگانهاى كه قرآن با آنها نازل گرديده است ، غير از ابواب و فصول هفتگانهء آن است . بنابراين ، با اين روايت نمىتوان حروف هفتگانه را به ابواب هفتگانه ، معنا و تفسير نمود .
2 - اين روايت با روايت ابى كريب معارض و متضاد است زيرا او از ابن مسعود چنين نقل مىكند كه : خداوند قرآن را به پنج حرف نازل نموده است : حلال ، حرام ، محكم ، متشابه ، امثال . « 2 »
هامش
( 1 ) . تفسير طبرى 1 / 23
( 2 ) . تفسير طبرى 1 / 24 .