بوده است .
در تاريخ درگذشت او اختلافنظر بسيار است : صولى گويد : ابو عبيده در سال 209 ه ق از دنيا رفت ؛ ديگرى گويد : او 93 سال عمر كرد . در كتاب ابن عفير از قول پدرش آمده است : ابو عبيده معمر بن مثنى تيمى در سال 211 ه ق وفات يافت . قول ديگر اين است كه در سال 210 ه ق مرده است . اقوال ديگرى نيز وجود دارد . برخى گفتهاند : فوت او در سال 208 ه . ق بوده است و نيز گفته شده ابو عبيده در سال 213 ه ق از دنيا رفته و 98 سال سن داشته است . بنابراين تاريخ فوت او منحصرا بين سالهاى 208 ه ق تا 213 ه ق بوده است .
از ميان كتابهايى كه ابو عبيده در زمينه مطالعات اسلامى تأليف كرده ، مىتوانيم سه مجلد را جداگانه نام ببريم ، آنها عبارتند از : غريب القرآن ، مجاز القرآن و غريب الحديث ، جز كتاب مجاز القرآن ، كتب ديگر وى به دست ما نرسيده است . بخشى از اين كتاب پس از انجام تحقيق برروى آن ، منتشر شده است و بقيّه آن همچنان به صورت نسخهء خطى است .
اين بود آنچه به نفع و يا بر ضد ابو عبيده گفته شده است ، مردى كه علوم بسيارى را فراگرفت و به خاطر اينكه يهودىزاده و ايرانى الاصل و داراى مسلك شعوبى بود و با توجه به شرح حال او كه پيشتر بيان شد ، وى ناگزير بود هنگامى كه به تفسير اوّلين كتاب مسلمانان ( قرآن ) مىپرداخت ، عكسالعمل شديدى از خود نشان دهد .
سؤال ما اين است كه هدف اين مرد از تفسير قرآن كريم چه بوده ؟ و آيا كتاب مجاز القرآن را با نبوغ فطرى خود تأليف كرده و اصالت دارد ؟ اگر چنين است نشانههاى آن چيست ؟ و بالاخره بازتاب علمى تأليفش چه بوده ؟ و چرا دربارهء آن اختلافنظر وجود دارد تا آنجا كه برخى از علما كتاب او را از اوّلين كتبى برشمردهاند كه در علم بلاغت نوشته شده است ؟
مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — صفحة 97
مساهمون: مصطفى الصاوي الجويني
ص٩٧