محمّد صلى اللّه عليه و إله ) « 1 » را نسخ كرده است .
3 - گروه سوم گفتهاند : آيهء :
وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ . . .
نسخ شده است .
آنگاه طبرى رأى خود را دربارهء ناسخ و منسوخ از اين آيه ، چنين مىگويد : به نظر من بهترين نظريه ، گفتار كسى است كه مىگويد : اين آيه نسخ نشده است . البتّه ، در گذشته دليل آورديم كه نسخ ، نفى حكمى است كه قبلا به دستورى ديگر ، ثابت شده باشد . امّا در اين آيه ، دليل بر اينكه حكم خداوند ، وجوب كشتن مشركان در هر حالت باشد ، ثابت نشده است ، تا ( در آيهء سورهء محمد صلى اللّه عليه و إله ) با نكشتن آنها و جزيه گرفتن و منّت نهادن بر آنها ، اين حكم نسخ شده باشد . « 2 »
حال كه چنين است و حكم فديه و منّت نهادن و كشتن مشركان از اوّل جنگ با كفّار ، پيوسته با فرمان رسول خدا بوده و اين امر به جنگ بدر تعلق دارد ؛ بنابراين معناى آيه اين مىشود : « مشركان را هرجا يافتيد بكشيد و براى كشتن يا منّت نهادن و يا فديه گرفتن آنها را دستگير كنيد و در محاصره قرار دهيد » و هرگاه معنايش اين باشد تنها آنچه ما در تفسير آن گفتيم درست است نه غير آن . « 3 »
3 - تفسير داستانى آيات
مفسّران به اجمالى كه در داستانهاى قرآن به چشم مىخورد ، قانع نمىشدند و لذا
هامش
هرجا يافتيد به قتل برسانيد . . . » ( توبه / 5 )
( 1 ) -فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً . . .، « هرگاه در جنگ با كافران ، روبهرو شديد ، آنها را گردن بزنيد تا بقيهء دشمن را تسليم سازيد . آنگاه اسيران را محكم ببنديد و سپس يا بر آنها منّت گذاريد و آزادشان كنيد ، يا در برابر آزادى از آنها فديد بگيريد . . . » ( محمد / 4 ) .
( 2 ) - زيرا بعد فرموده است اگر توبه كردند و . . . خداوند غفور و رحيم است و در آيهء بعد مىگويد : اگر يكى از مشركان پناه خواست به او پناه ده تا سخن خدا را بشنود . . . .
( 3 ) - تفسير طبرى ، ج 14 ، ص 138 - 140 ، ط ، دار المعارف .