جمله مىگويد : از سعيد بن جبير از ابن عباس ، از پيامبر صلى اللّه عليه و إله نقلشده كه فرمود : هركس قرآن را به رأى خودش تفسير كند ، جايگاهش در آتش است .
باز از پيامبر صلى اللّه عليه و إله نقل شده است : هركس قرآن را به رأى خودش يا به آنچه نمىداند تفسير كند جايگاهش در آتش است .
عبد الاعلى گويد : سعيد بن جبير از ابن عباس حديث كرده كه پيامبر صلى اللّه عليه و إله فرمود :
هركس دربارهء تفسير قرآن به آنچه نمىداند سخن بگويد جايگاهش آتش خواهد بود .
از سعيد بن جبير از ابن عباس نقل است كه رسول خدا فرمود : هركس در قرآن به رأى خود حرف زند ، جايگاهش در آتش باد .
از ابو معمّر نقل شده كه ابو بكر چنين گفته است : كدام زمين مرا در خود جاى مىدهد و كدام آسمان بر من سايه مىافكند اگر در قرآن بدون علم سخن بگويم .
باز از همين طريق از ابو بكر نقل شده است كه گفت : كدام زمين مرا مىپذيرد و كدام آسمان بر من سايه مىافكند ، اگر در قرآن به رأى خود يا بدون علم سخن بگويم ؟
طبرى پس از بيان اين اخبار مىگويد : اينها همه گواه بر درستى سخن ماست كه تأويل و تفسير بعضى از آيات قرآن ، تنها با بيان رسول خدا صلى اللّه عليه و إله يا راهنمايى آن حضرت درك مىشود . پس بر هيچكس جايز نيست كه با انديشهء خود دربارهء قرآن سخن بگويد ، بلكه چنين شخصى اگر به حق هم برسد ، خطاكار است ، زيرا از راه يقين نرسيده بلكه از روى گمان و تخمين به آن رسيده است . و كسى كه در دين خدا به گمان سخن بگويد ، دربارهء خدا با اتكاى به علم سخن نگفته و خداوند در كتاب خود ، اين عمل را حرام كرده و گفته است :
قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ أَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ
« 1 » ، « بگو ، پروردگارم ، اعمال زشت را حرام كرده ، خواه آشكارا باشد يا پنهانى و گناه و ستمكارى بناحق را و نيز شرك به خدا را كه بر آن هيچ دليلى نداشته باشيد و اينكه چيزى را كه نمىدانيد به خدا نسبت دهيد . » پس هركس در آن بخش از آيات قرآنكه علم آن مربوط به بيان رسول
هامش
( 1 ) - اعراف / 33 .