پس مىتوان گفت كه اين دو همسر نوح و لوط عليهما السّلام از منافقان بودند كه چنين صفتى براى آنها خيانت بزرگى محسوب مىشود . امّا زنان پيامبران ، بدكاره نبودهاند كه استحقاق نامهاى زشت داشته باشند و خداوند مىفرمايد :
فَإِذا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبارَكَةً طَيِّبَةً
« 1 » ، « چون به خانهاى داخل شويد بر يكديگر سلام كنيد ، اين تحيتى مبارك و پاكيزه از جانب خداست . » و نيز مىفرمايد :
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً
« 2 » ، « و از هر چيز پاكيزهاى كه خدا روزى شما كرده ، بخوريد » و نيز مىفرمايد :
مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً
« 3 » ، « هركس از مرد و زن كار نيكى ، به شرط ايمان به خدا ، انجام دهد ما او را در زندگانى خوش و با سعادت ، زنده خواهيم داشت . »
و نيز فرموده است :
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ
« 4 » ، « اى پيامبر صلى اللّه عليه و آله بگو : چه كسى زينتهاى خدا را كه براى بندگانش آفريده ، حرام و از صرف روزى حلال و پاكيزه منع كرده است ؟ » و نيز فرموده است :
وَ مَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ
« 5 » ، « وضعيت سخن پليد ( دروغ ) ، همانند درخت پليد است . . . » ، و
مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ
« 6 » ، « . . . خداوند كلمهء پاكيزه را به درخت زيبايى مثل زده است . . . » و نيز فرموده است :
وَ ظَلَّلْنا عَلَيْكُمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ
« 7 » ، « و ابر را سايبان شما ساختيم و مرغ بريان و ترنجبين را به عنوان غذا براى شما نازل كرديم و گفتيم از اين روزيهاى پاكيزه تناول كنيد » . بنابراين ، لفظ « طيّب » به معانى فراوانى مىآيد كه برخى از آنها را در اين باب ، مفصل ياد كرديم . » « 8 »
جاحظ به منظور دست يافتن به معانى كلمهء « خير » در قرآن ، به شاهدى از شعر پرداخته است : « اكسب للخير من الذئب الأزل : « ما ، رزق و روزى را از چنگال گرگ ازل به
هامش
( 1 ) - نور / 61 .
( 2 ) - مائده / 88 .
( 3 ) - نحل / 97 .
( 4 ) - اعراف / 32 .
( 5 ) - ابراهيم / 26 .
( 6 ) - ابراهيم / 24 .
( 7 ) - بقره / 57 .
( 8 ) - الحيوان ، ج 4 ، ص 56 - 60 .