مسلمانان گرد بصرى بودند ، پس آنقدر بر مردم سخت گرفتند تا راضى شدند كه براى هر تن بالغ يك دينار و يك جريب گندم بپردازيم پس همه سرزمين حوران را در آن سال كه سال سيزدهم بود بگرفتند .
بصرى
[ ب را ] بصراى دوم ديهى از بغداد نزديك عكبرا است « 1 » ابن حجّاج در شعرى چنين مىسرايد . [ 655 ]
و لعمر الشّباب ما كان عنّى * اوّل الراحلين من احبابى
ان تولّى الصّبىّ عنّى فانّى * قد تعزّيت بعده بالتّصابى
أ يظنّ الشباب انّى مخلّ * بعده بالسماع او بالشراب ؟
حاش لى حانتى اوانا و بصرى * للدّنان الّتى ارى و الخوابى
انّ تلك الظّروف امست خدورا * لنبات الكروم و الأعناب
بشمول كآنّما اعتصروها * من معانى شمائل الكتّاب
و المعانى اذا تشابهت الاجنا . . . * . . . س تجر مجارى الانساب « 2 »
بدانجا نسبت دارد ابو الحسن محمد پسر محمد پسر احمد پسر خلف بصروى شاعر ، شاگرد [ سيّد ] مرتضى موسوى در علم كلام . بو بكر خطيب از وى روايت دارد . از شعر اوست :
ترى الدّنيا و زهرتها فتصبو * و لا يخلو من الشّهوات قلب
و لكن فى خلائقها نفار * و مطلبها به غير الخطّ صعب
كثيرا ما نلوم الدّهر ممّا * يمرّ بنا و ما للدّهر ذنب
و يعتب بعضنا بعضا و لولا * تعذّر حاجة ما كان عتب
فضول العيش اكثرها هموم * و اكثر ما يضرّك ما تحبّ
فلا يغررك زخرف ما تراه * و عيش ليّن الاعطاف رطب
فتحت ثياب قوم انت فيهم * صحيح الراى داء لا يطبّ
اذا بلغة جاءتك عفوا * فخذها فالغنى مرعى و شرب
اذا اتّفق القليل و فيه سلم * فلا ترد الكثير و فيه حرب « 3 »
بصروى به سال 443 درگذشت .
بصل
[ ب ص ] ( بر وزن بصل به معنى پياز گياه خوردنى و پختنى ) :
اقليم « بصل » در اشبيليه در اندلس است .
بصل
[ ب ص ] « كفر بصل » نيز ديهى از شام است .
بصليّه
[ ب ص ى ى ] ( با ياى نسبت ) : بخشى در جنوب بغداد در كرانهء خاورى ، پيوسته به دروازهء [ 656 ] كلواذى است .
هامش
( 1 ) . لسترنج : ص 55 .
( 2 ) . جوانى نخستين دوست من نبود كه از دست دادم ، من پيش از آن با رفتار بچگانه ، درد از دست دادن بچگى را جبران مىنمودم . آيا جوانى گمان مىكند با رفتن او من از ميگسارى و سرود دست مىكشم ؟ حاشا كه من ميخانههاى « اوانا » و « بصرا » و خمهاى درون پستوهاى آنجا را فراموش كنم و اين ظرفها پردهء دختران رز تاكستان شدهاند . . . ( چ ع 2 : 685 : ص 7 ) .
( 3 ) . دنيا و گلهايش را مىبينى و كارهاى جوانانه انجام مىدهى ، هيچ دل از آرزو تهى نيست ولى مردم از يكديگر بيزارند . . . در ناملايمات از روزگار مىناليم ولى گناه از روزگار نباشد . . .