الحمق و أوحش الوحشة العجب و أكرم الحسب حسن الخلق . يا بني إياك و مصادقة الأحمق فإنّه يريد أن ينفعك فيضرّك ، و إياك و مصادقة البخيل فإنّه يقعد عنك أحوج ما تكون إليه ، و إياك و مصادقة الفاجر فإنّه يبيعك بالتّافه ، و إياك و مصادقة الكذّاب فإنّه كالسّراب يقرّب عليك البعيد و يبعّد عليك القريب . »
ترجمه : به فرزندش امام حسن عليه السّلام فرمود : پسرم ! چهار چيز را با چهار چيز ديگر از من فراگير كه تا به آنها عمل مىكنى زيان نبينى : همانا ارزشمندترين بىنيازى عقل است ، بزرگترين فقر بىخردى است ، ترسناكترين تنهايى خودپسندى و گرامىترين بزرگىها اخلاق نيكو است .
پسرم ! از دوستى با احمق بپرهيز ، چرا كه مىخواهد به تو نيكى كند ، ولى زيان مىرساند ؛ از دوستى با بخيل دورى كن ، زيرا تو را از آنچه كه سخت بدان نيازمندى باز مىدارد ؛ و از دوستى با بدكار بپرهيز كه با اندك بهايى تو را مىفروشد ؛ با دروغگو رفاقت نكن ، زيرا همچون سراب ، دور را برايت نزديك و نزديك را دور مىنماياند .
شرح : ممكن است پرسيده شود چرا حضرت فرمود : « چهار و چهار » و نفرمود : « هشت سفارش » ؟ برخى شارحان در پاسخ گفتهاند : چهار مورد اول به ذات و درون انسان باز مىگردد ، ولى چهار مورد ديگر در ارتباط با رفتار اجتماعى انسان است . به باور ما ، برداشت بالا حدس و گمانى بيش نيست .
بهتر آن است كه كلام حضرت را بر تأكيد و تأييد حمل كنيم . به هر روى ، در معنا تغييرى ايجاد نمىشود و سفارشهاى هشتگانه چنين است :
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 70
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٧٠