از « المرود » ( در اينجا ) دوران همبستگى بنى اميه است ؛ « كادتهم » آنان را فريفت ، برايشان دام نهاد ؛ « الضّباع » جمع « ضبع » به گونهاى از درندگان ناتوان ( كفتار ) گفته مىشود . « ضبّع الرّجل » ؛ يعنى مرد ترسيد . ممكن است مراد از « ضباع » در اينجا ابو مسلم خراسانى و سپاهيانش باشند كه در آغاز ناتوان بودند . معناى كلام امام عليه السّلام چنين است : دولت اموى به كار خود ادامه مىدهد تا اينكه در بين آنان كشمكش پديد آيد . در اين هنگام ، كسانى كه خوار و ضعيف بودند ، حكومت و سلطنت را از دستشان مىربايند . تاريخ نويسان گفتهاند : در زمان هشام بن عبد الملك ، امويان يكدل بودند و دولتى در اوج شكوه داشتند ، ولى پس از او بر سر حكومت اختلاف كردند . آنان بر يكديگر شمشير كشيده و با دست خود به كشتار همديگر پرداختند . پيروز آنان همه دارايى شكست خوردگان و حتى اثاث منزلش را به تاراج مىبرد و خانوادهاش را آواره و اسير مىساخت . . . كار به جايى رسيد كه زندگان گورهاى مردگان را شكافته و آنان را در مكانهاى عمومى به صليب مىكشيدند ؛ چنان كه با جسد يزيد بن وليد بن عبد الملك چنين كردند . مردم با ديدن چنين كارهايى بر ضدشان قيام كردند و آنان را در هرجا كه مىيافتند به قتل مىرساندند . « 1 »
در خطبه 87 آمده است : « . . . تا آنكه برخى از شما گمان مىبرند كه دنيا به كام بنى اميه شد ، و همه خوبىها را به آنان سپرده و از سرچشمه خود
هامش
( 1 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 5 ، ص 288 ؛ تاريخ دمشق ، ج 7 ، ص 146 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 285 .