زمين ] پرسيده خواهيد شد . » « 1 »
[ 450 - و قال عليه السلام : « الإيمان أن تؤثر الصّدق حيث يضرّك . . . ]
450 - و قال عليه السلام : « الإيمان أن تؤثر الصّدق حيث يضرّك على الكذب حيث ينفعك و ألّا يكون في حديثك فضل عن عملك و أن تتّقي اللّه في حديث غيرك . »
ترجمه : نشان ايمان آن است كه راست گفتن را با وجود آنكه به زيان تو است ، بر دروغى كه تو را سود رساند ، برگزينى و [ نيز ] اينكه بيش از مقدار عمل سخن نگويى و چون از ديگران سخنگويى از خدا بترسى .
شرح : صداقت به خودى خود نيكو است و دروغ نيز ناپسند . با وجود اين ، گاه براى دورى از فساد و يا به دست آوردن مصلحت ، دروغ گفتن واجب و حقيقت گويى حرام مىشود . براى نمونه ، در جايى كه فردى خونريز به دنبال بىگناهى است تا او را ترور نمايد و از تو مىپرسد : آيا اين مرد را ديدى ؟ و نيز در فن جنگ و همچنين از سوى پزشك براى آرام نمودن بيمار ، دروغ گفتن سزا است . از آنچه گفتيم روشن مىشود مقصود امام عليه السّلام از « زيان » در اينجا ضررى است كه تحملش ممكن باشد و دور ساختنش سبب آسيب به ديگران گردد . [ در اين صورت ، پذيرفتنش نشانه ايمان و كنار زدنش از خود ، شايسته نيست ] مانند : شهادت به حق بر ضد سركشان و
هامش
( 1 ) .أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ * حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ * كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ * ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ * كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ * لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ * ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ * ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِتكاثر / 102 : 1 - 8 .