خواهى داد ؛ و حال آنكه ثروت و نيرويى است شايسته تلاش و جانفشانى براى به دست آوردنش . ازاينرو است كه امام عليه السّلام در حكمت 11 مىفرمايد :
« ناتوانترين مردم كسى است كه از به دست آوردن دوست ناتوان باشد و ناتوانتر از او آن كسى است كه از آن دوستان ، كسى را كه به چنگ آورده از دست بدهد . » « 1 » در حالت دوم نيز خوار و سرافكنده مىشوى .
445 - و قال عليه السلام : « الغنى و الفقر بعد العرض على اللّه . »
ترجمه : فقر و بىنيازى ما پس از عرضه شدن بر خدا آشكار خواهد شد .
شرح : قدرت ، ثروت و عزت ، همگى در خشنودى خدا و نزديكى به رحمت او است و بىچيزى ، خوارى و ناتوانى هم در خشم او . اين است ملاك فضيلت ، حقيقت و نيكى در نزد امام عليه السّلام .
446 - و قال عليه السلام : « ما لابن آدم و الفخر أوّله نطفة و آخره جيفة و لا يرزق نفسه و لا يدفع حتفه . »
ترجمه : فرزند آدم را با فخر فروشى چه كار ! او كه در آغاز نطفهاى گنديده و در پايان مردارى بدبو است . نه مىتواند روزى خويشتن را فراهم كند و نه مرگ را از خود دور نمايد .
شرح : در گذشته اشاره كرديم كه هر چيز دو جنبه سلبى و ايجابى و [ به تعبير ديگر ] ضعف و قوت دارد . امام عليه السّلام در بسيارى از سخنان خويش به
هامش
( 1 ) . « أعجز النّاس من عجز عن اكتساب الإخوان و أعجز منه من ضيّع من ظفر به منهم » .