خود قرار نداد . همانا مردم دنيا به كاروانى مانند كه هنوز بار انداز نكرده ، كاروان سالار بانگ كوچ سر دهد كه بار بربنديد و برانيد !
شرح : « تمرّ » از « المرارة » [ تلخكام مىسازد ] . دنيا ، خانه كار و تلاش و آزمايش شدن به سختىها و خوشىها است و نه حساب و جزا . قرآن كريم مىفرمايد : « و البته شما را مىآزماييم تا مجاهدان و شكيبايان شما را باز شناسانيم و گزارشهاى [ مربوط به ] شما را رسيدگى كنيم . » « 1 » به بيان ديگر ، هدف از آزمونهاى خدا آشكار ساختن كارهايى است كه تلاشگران را از بيكارگان سست و سهلانگار نمايان مىكند . افزون بر اين ، كسانى كه در هر شرايطى بر حقيقت پايدارى مىورزند ، از آنانى كه حقيقت و دين را فداى شهوتهاى خود مىكنند ، باز شناخته مىشوند . از طرفى هم پاداش و كيفر ، تنها پس از امتحان معنا مىيابد . [ به همين سبب حسابرسى از كارها ويژه جهانى ديگر است . ] پيشتر درباره اين موضوع ، بارها سخن گفته شد . براى نمونه ، خطبه 42 : « امروز هنگام عمل است ، نه حسابرسى و فردا روز حسابرسى است و نه عمل » « 2 » و خطبه 111 : « [ دنيا ] بسيار مىفريبد و زيان مىرساند ، دگرگون مىشود و ناپايدار است ، فناپذير و مرگبار و كشندهاى تبهكار است . » « 3 » و « 4 »
هامش
( 1 ) .وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْمحمد صلّى اللّه عليه و إله / 47 : 31 .
( 2 ) . « إنّ اليوم عمل و لا حساب ، و غدا حساب و لا عمل » .
( 3 ) . « غرّارة ضرّارة حائلة زائلة نافدة بائدة أكالة غوّالة » .
( 4 ) . عيسا به همراه ياران خود از مكانى مىگذشت . جسد مردگانى را ديدند كه بر سر راهها و جلوى خانهها افتادهاند . به شاگردان خود گفت : اينان بر اثر كيفر خدا مردهاند و اگر جز اين بود ، دفن