چنين ، نتيجه بلند همتى ، كرامت و ستايش ديگران و فرجام تنبلى ، سرزنش و پشيمانى است .
322 - و قال عليه السلام : « السّلطان وزعة اللّه في أرضه . »
ترجمه : حاكم ، پاسبان خدا در زمين او است .
شرح : الف و لام در « السّلطان » براى جنس و عموم است و ازاينرو ، آوردن خبر به صورت جمع ( الوزعة ) درست است ؛ « الوزعة » جمع « الوازع » ، به معناى مانع و بازدارنده . مفهوم كلام امام عليه السّلام اين است كه هر جامعهاى نيازمند حاكمى عادل يا ستمگر است ، و گرنه نظم عمومى از هم پاشيده و آشفتگى همه جا را فرا مىگيرد . ميثم در توضيح عبارت حضرت مىگويد :
« مراد امام عليه السّلام ، زمامدار عادل است » ، « 1 » ولى سخن وى با گفتار امام عليه السّلام در خطبه 40 سازگار نيست : « مردم به زمامدارى نيك يا بد نيازمندند تا مؤمنان در سايه حكومت ، به كار خود مشغول و كافران هم بهرهمند شوند و در زمان معين ، عمر هر يك سر رسد . به وسيله حكومت بيت المال جمعآورى مىگردد و به كمك آن مىتوان با دشمنان مبارزه كرد . جادهها امن گشته و حقّ ضعيفان از نيرومندان باز گرفته مىشود . نيكوكاران در رفاه و از دست بدكاران در امان مىمانند . » « 2 »
هامش
( 1 ) . شرح مئة كلمة ، ابن ميثم ، كلمه 194 .
( 2 ) . « إنّه لا بدّ للنّاس من أمير برّ أو فاجر يعمل في إمرته المؤمن و يستمتع فيها الكافر و يبلّغ اللّه فيها الأجل و يجمع به الفيء و يقاتل به العدوّ و تامن به السّبل و يؤخذ به للضّعيف من القويّ حتّي يستريح برّ و يستراح من فاجر » .