است . » در حديثى ديگر آمده است : « اگر مردم زكات مال خود را مىدادند ، فقيرى نبود . » « 1 » با اين بيان ، معناى بخش ديگر كلام امام عليه السّلام : « ازاينرو ، فقيرى گرسنه نمىماند جز به كاميابى توانگران » ، روشن مىشود . خلاصه آيه كريمه ، حديث شريف و كلام امام عليه السّلام آن است كه اگر توانگرى ، ديگران را از حقشان باز دارد ، در حقيقت لقمه گرسنه را ربوده ، لباس برهنه را به يغما برده و پناهگاه بىپناه را به زور ستانده است . افزون بر اين ، مسئول هر جنايتى است كه به سبب فقر و بىچيزى ، در شرق و غرب عالم روى مىدهد . ازاين رو ، قرآن كيفر ثروتاندوزان را چنين سخت مىداند : « پيشانى ، پهلو و پشت آنان را با آنها ( طلا و نقرههاى اندوخته شده ) داغ كرده [ و گويند : ] اين است آنچه براى خود ذخيره ساختيد ، پس [ كيفر ] اندوختههايتان را بچشيد . » « 2 » امام جعفر صادق عليه السّلام فرموده است : « خداوند به ميزان نياز فقيران در دارايى بىنيازان نهاده است . [ ازاينرو ، ] فقر تهيدستان به سبب خوددارى ثروتمندان از پرداخت حقشان است . » « 3 » پيشتر ، مكرر و از جمله در شرح خطبه 129 « 4 »
هامش
( 1 ) . « لو أنّ النّاس أدّوا زكات أموالهم ما بقي فقير » .
( 2 ) .يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها فِي نارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوى بِها جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ هذا ما كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْنِزُونَتوبه / 9 : 35 .
( 3 ) . « إنّ اللّه جعل للفقراء في أموال الأغنياء ما يكفيهم و لو لا ذلك لزادهم و إنّما يؤتون من منع من منعهم » كافى ، ج 3 ، ص 479 ، ح 4 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 13 ، ح 9 .
( 4 ) . « اضرب بطرفك حيث شئت من النّاس فهل تبصر إلّا فقيرا يكابد فقرا أو غنيّا بدّل نعمة اللّه كفرا أو بخيلا اتّخذ البخل بحقّ اللّه وفرا » به هر سو مىخواهى نگاه كن . آيا جز فقيرى مىبينى كه با فقر دست و پنجه نرم مىكند يا ثروتمندى كه نعمت خدا را كفران كرده و با بخل ورزيدن در اداء حقوق الاهى ، ثروت فراوانى گرد آورده است ؟ ! » .