را زير نظر داشت و آنان را با حسن نيت راهنمايى مىفرمود .
316 - و قال عليه السلام : « أنا يعسوب المؤمنين و المال يعسوب الفجّار . »
ترجمه : من پيشواى مؤمنان و مال ، رهبر تبهكاران است .
شرح : شريف رضى مىگويد : معناى سخن امام عليه السّلام اين است كه مؤمنان پيرو مناند و بدكاران پيرو مال ؛ چنانكه زنبوران عسل از رئيس خود اطاعت مىكنند .
« اليعسوب » رئيس بزرگ . ( المال يعسوب الفجّار ) در اينجا مراد اشاره به معاويه است كه با پول ، دين و وجدان مردم را مىخريد .
نويسنده « فضائل الخمسة » از كتابهاى گوناگون نقل مىكند كه رسول خدا فرمود : « على عليه السّلام رئيس مؤمنان و مال رئيس منافقان است . » « 1 » ابن ابى الحديد مىگويد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ، عبارت ياد شده را با دو لفظ متفاوت بيان كردهاند ؛ گاه « على عليه السّلام ، پيشواى دين است » و گاه « على عليه السّلام ، پيشواى مؤمنان است . » هر دو لفظ به يك معنا بر مىگردد ؛ گويا او را رهبر و آقاى مؤمنان قرار داده و يا دين را پيرو او گردانده تا پا جاى پاى او بگذارد ؛ چنانكه زنبور عسل ، ملكه را دنبال مىكند . در واقع ، اين سخن مانند كلام ديگر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله
هامش
( 1 ) . « علي يعسوب المؤمنين و المال يعسوب المنافقين » الإصابة ، ابن حجر ، ج 7 ، ص 167 ، كلكته ، سال 1853 م ؛ الاستيعاب ، ابن عبد البر ، ج 2 ، ص 657 ، حيدر آباد ، 1336 ه ق ؛ اسد الغابة ، ابن اثير ، ج 5 ، ص 287 ، مصر ، 1285 ه ق .