مىفرمايد : « بزرگى آفريدگار در نزد تو ، آفريدهها را در چشمت كوچك مىنماياند . » « 1 »
2 - ( و كان خارجا من سلطان بطنه ) از فرمانروايى شكم ، آزاد و عقل و دين بر او حاكم بود .
برآوردن نيازهاى مادى امرى گريزناپذير است و مقصود امام عليه السّلام ميانهروى در آن است ، چنانكه فيلسوفان گفتهاند : « مىخوريم تا زندگى كنيم و زندگى نمىكنيم تا بخوريم . » « 2 »
( فلا يشتهي ما لا يجد ) داشتههاى كنونى را پس نمىزند ، براى چيزى كه ندارد خود را به سختى نمىافكند و به هنگام فقر ، بردبار است . ( و لا يكثر إذا وجد ) [ در استفاده از نعمت زيادهروى نمىكند ، ] زيرا رسول خدا مىفرمايد :
« انسان ظرفى بدتر از شكم را پر نمىكند » « 3 » و « سيرترين مردمان در دنيا گرسنهترين آنان در قيامت خواهند بود » « 4 » و امام باقر عليه السّلام فرموده است :
« دورترين آفريدگان از خدا ، شكمهاى پر از غذا است . » « 5 » افزون بر اين ، حفظ سلامتى و پيشگيرى از بيمارىها منوط به كمخورى است .
3 - ( و كان أكثر دهره صامتا ) از گفتن سخنانى كه به او ربطى نداشت و
هامش
( 1 ) . « عظم الخالق عندك يصغّر المخلوق في عينك » .
( 2 ) . نوادر الفلاسفة و الحكماء ، ص 189 .
( 3 ) . سبل الهدى و الرشاد ، ج 12 ، ص 102 ؛ المجازات النبوية ، ص 443 ، ح 360 ؛ فيض القدير ، ج 4 ، ص 319 .
( 4 ) . سنن ترمذى ، ج 4 ، ص 360 ، ح 2478 ؛ سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 111 ، ح 3350 ؛ كنز العمال ، ج 3 ، ص 198 ، ح 6155 .
( 5 ) . بحار الأنوار ، ج 63 ، ص 331 ، ج 5 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 16 ، ص 209 ، ح 5 .