كلمات امام عليه السّلام مانند كارهايشان با يكديگر هماهنگ و سازگار است .
288 - و قال عليه السلام : « إذا أرذل اللّه عبدا حظر عليه العلم . »
ترجمه : هرگاه خدا بخواهد بندهاى را خوار كند ، دانش را از او باز مىدارد .
شرح : مراد از « حظر » تحريم و بازداشتن شرعى نيست ، چراكه امكان بهرهمندى از دانش براى هر جوينده و مشتاقى فراهم است . زور و اجبار در محروم ماندن از علم نيز مقصود نيست ، زيرا خداوند همگان را به كسب دانش امر فرموده و با وادار كردن به كارى ، به كسى ستم نمىكند . امام عليه السّلام در سخن خود به اين واقعيت اشاره مىكند كه برخى از مردم ، هرچند بكوشند و سختى بكشند ، توان درك علم را ندارند . مقصود از واژه « خوار كند » نيز همين است . در مقابل ، برخى هم استعداد ويژهاى براى فهم و انديشه و حتى اكتشاف و اختراع دارند . كلام امام عليه السّلام ، واقعيتى انكار ناپذير در جهان بيرون است و هريك از ما در روزگار تحصيل ، نمونههايى از اين دست افراد را ديدهايم .
[ 289 - و قال عليه السلام : « كان لي فيما مضى أخ في اللّه و كان . . . ]
289 - و قال عليه السلام : « كان لي فيما مضى أخ في اللّه و كان يعظمه في عيني صغر الدّنيا في عينه ، و كان خارجا من سلطان بطنه ؛
هامش
- براى بندگان نازل نكرد و آسمان و زمين و آنچه را در ميان آن دو است ، بىهدف نيافريد . اين پندار كسانى است كه كافر شدند و واى از آتشى كه بر كافران است » .