شرح : مانند اين سخن به همراه شرح آن در حكمت 39 بيان شد . « 1 »
280 - و قال عليه السلام : « من تذكر بعد السّفر استعدّ . »
ترجمه : كسى كه از دورى سفر ياد كند ، خود را آماده مىسازد .
شرح : سفرى دور تر از مرگ و ايستگاهى توانفرساتر از حسابرسى در پيشگاه خداوند نيست . رهايى و نجات از آن نيز تنها با آمادگى و توشه فراوان ميسر است . پيشتر كلام امام عليه السّلام در حكمت 75 گذشت كه فرمود : « آه از توشه اندك ، درازى راه ، دورى منزل و بزرگى روز قيامت ! » « 2 »
281 - و قال عليه السلام : « ليست الرّوية كالمعاينة مع الإبصار فقد تكذب العيون أهلها و لا يغشّ العقل من استنصحه . »
ترجمه : انديشيدن همانند ديدن نيست ، زيرا گاهى چشمها دروغ مىنماياند ، ولى آنكس كه از عقل نصيحت خواهد به او خيانت نمىكند .
شرح : از ديدگاه فلاسفه ، منابع شناخت بيش از يكى است و خدا سه منبع براى آن ياد مىكند « و از [ ميان ] مردم كسى است كه درباره خدا بدون هيچ دانش و بىهيچ رهنمود و كتاب روشنى به مجادله مىپردازد . » « 3 » در اين آيه ، « دانش » به تجربه و حس ، « رهنمود » به عقل و انديشه و « كتاب روشن »
هامش
( 1 ) . « لا قربة بالنّوافل إذا أضرّت بالفرائض » ( كار مستحب اگر به واجب زيان برساند انسان را به خدا نزديك نمىكند . )
( 2 ) . « آه من قلّة الزّاد و طول الطّريق و بعد السّفر و عظيم المورد » .
( 3 ) .وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنِيرٍحج / 22 : 8 .