بيافزا . ( و قف عند منتهي رزقك ) به روزى حلال و پاك قانع باش و حرام و ناپاك را رها كن . « 1 »
274 - و قال عليه السلام : « لا تجعلوا علمكم جهلا و يقينكم شكا إذا علمتم فاعملوا و إذا تيقّنتم فأقدموا . »
ترجمه : علم خود را نادانى و يقينتان را شك و ترديد نپنداريد . هرگاه دانستيد عمل كنيد و چون به يقين رسيديد اقدام كنيد .
شرح : ( لا تجعلوا علمكم جهلا ) با نسبت دادن سخن نادرست به خدا و وانمود كردن به دانايى ، جهل خود را دانش نپنداريد و همچنين ، با رها نمودن عمل به دانستهها ، آن را چون جهل ، بىثمر نگذاريد . به بيان ديگر ، دانشمند واقعى به دانش خود عمل مىكند و گرنه با نادان فرقى نداشته و بلكه از او گمراهتر است . كلام امام عليه السّلام در حكمت 365 در همين زمينه است : « علم ، به عمل فرا مىخواند . اگر به او پاسخ داده شد ، مىماند و گرنه كوچ مىكند . » « 2 » ( و يقينكم شكا ) كسى كه به حقيقت باور دارد و با وجود اين ، از يارى و عمل به آن و همراهى حقگرايان خوددارى كند ، همچون فردى دو دل و بلكه سرگردانتر از او است . ( إذا علمتم فاعملوا ) [ به دانستههاى خود عمل كنيد ] تا از عالمان حق باشيد . ( و إذا تيقّنتم فأقدموا ) [ هرگاه به يقين رسيديد ، دست به كار
هامش
( 1 ) . از دانشمندى پرسيدند : ثروت و بىنيازى در چيست ؟ پاسخ داد : آرزوى كوتاه و خشنودى به آنچه انسان را بس است الدرر الباهرة ، ص 41 ؛ فيض القدير ، ج 4 ، ص 373 ، ح 5309 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 19 ، ص 163 .
( 2 ) . « العلم يهتف بالعمل فإن أجابه و إلّا ارتحل عنه » .