( يخشي علي من يخلفه الفقر و يامنه علي نفسه . . . ) ضمير مستتر در « يخشى » و « يأمنه » به كسى برمىگردد كه براى ديگران ثروت مىاندوزد . « هاء » در « يأمنه » به فقر باز مىگردد . حضرت در اين سخن از كسى ياد مىكند كه در پى مال اندوزى ، خود را به سختى مىافكند و پس از دستيابى ، از آن بهرهاى نبرده و از ترس فقر وارثان ، دارايىاش را براى آنها ذخيره مىكند . چنين فردى تنها به فكر ثروت اندوزى است و خود را از نيازمندى [ در آخرت ] در امان مىبيند ! در واقع براى دنياى ديگران زندگى مىكند و در اين جهان چونان فقيران به سر مىبرد ، ولى در آخرت همانند ثروتمندان حسابرسى مىشود .
( و عامل عمل في الدّنيا لما بعدها ) از دسترنج خود مىخورد و در راه خدا انفاق مىكند . ( فجاءه الّذي له من الدّنيا به غير عمل ) در دنيا براى هر دو سرا - و نه فقط اين جهان - مىكوشد و نعمتها به دو روى مىآورند . ( فأحرز الحظّين معا ) با تلاش خود از دنيا و آخرت ، هر دو بهرهمند مىشود . ( و ملك الدّارين جميعا ) عطف تفسيرى است . ( فأصبح وجيها عند اللّه لا يسأل اللّه حاجة فيمنعه ) توفيق و عنايت خدا ، ياريگر او است ، زيرا بر خدا توكل كرده « و هركس بر خدا اعتماد كند او را بس است . » « 1 »
[ 270 - و روي أنّه ذكر عند عمر بن الخطّاب في أيامه حلي الكعبة و كثرته فقال قوم : ]
270 - و روي أنّه ذكر عند عمر بن الخطّاب في أيامه حلي الكعبة و كثرته فقال قوم : لو أخذته فجهّزت به جيوش المسلمين كان
هامش
( 1 ) .وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُطلاق / 65 : 3 .