يارانش افزايش مىيابند . به عكس ، دورى از آنان سبب تنهايى خواهد گرديد . امام عليه السّلام در خطبه 23 مىفرمايد : « آنكس كه دست دهنده خود را از بستگانش باز دارد ، تنها يك دست را از آنها گرفته ، ولى خود را از دستهاى فراوانى محروم ساخته است . » « 1 »
( و القصاص حقنا للدّماء ) قصاص را مايه پاسدارى از خونها قرار داد ، چنان كه مىفرمايد : « و اى خردمندان ! قصاص ، مايه زندگانى شما است ، باشد كه به تقوا گراييد . » « 2 » ( و إقامة الحدود إعظاما للمحارم . . . ) اسلام ، نظام اصلاحى جنبههاى گوناگون زندگى است و ازاينرو ، براى جلوگيرى از جنايتها و ناهنجارىهايى مانند راهزنى ، نوشيدن شراب ، افتراى نابجا و بىعفتى ، ناگزير كيفرهايى را تعيين مىكند . امام عليه السّلام با واژه « محارم » به گناهان ياد شده اشاره كرده است . افزون بر اين ، [ پيامدهاى وضعى و طبيعى گناهان را نبايد از نظر دور داشت . ] از آن جمله مىتوان فرومايگى و پستى ، از بين رفتن عقل ، به هم ريختن نسبتهاى فاميلى و نابودى نسل و فرزندان را برشمرد .
( و الشّهادات استظهارا علي المجاحدات ) برخى شارحان ، « الشّهادات » را وسيله اثبات حق و دليل قطعى بر ضدّ منكران معنا كردهاند ، ولى محمد عبده آن را به معناى شهادت و مرگ در راه يارى حق و شكست باطل مىداند . « 3 » هريك از دو تفسير ياد شده به خودى خود درست و با كلام امام عليه السّلام هماهنگ
هامش
( 1 ) . « من يقبض يده عن عشيرته فإنّما تقبض منه عنهم يد واحدة و تقبض منهم عنه أيد كثيرة » .
( 2 ) .وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَبقره / 2 : 179 .
( 3 ) . شرح نهج البلاغه ، محمد عبده ، ج 4 ، ص 55 ؛ نيز نك : شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 19 ، ص 86 .