سلامت عقل ، دورى از « دزدى » را براى تحقّق عفّت ، ترك « زنا » را براى سلامت نسل آدمى ، ترك « لواط » را براى فزونى فرزندان ، « گواهى دادن » ( يا شهادت و مرگ ) را براى به دست آوردن حقوق انكار شده ، ترك « دروغ » را براى حرمت نگهداشتن راستى ، « صلح و امنيت » را براى رهايى از ترسها ، « امامت » را براى سازمان يافتن امور امّت و « فرمانبردارى از امام » را براى بزرگداشت مقام رهبرى واجب كرد .
شرح : ( فرض اللّه الإيمان تطهيرا من الشّرك ) مراد از « ايمان » به قرينه مقابله با « شرك » ، توحيد است . توحيد را از آن رو تنزيه ، اخلاص و تجريد ناميدهاند كه ذات پاك خداوند را از جسم و مانند داشتن و نيز بشر را از صفات خدايى و حق فرمانروايى مطلق ، تجريد و جدا كرده و گمان كسانى را كه براى خود امتيازى تصور مىكنند ، باطل مىداند . بر اين اساس ، همه انسانها در يك اندازه از حقوق و واجبات قرار مىگيرند . در اين مورد ، به مناسبتهاى گوناگون و از جمله در شرح خطبه 2 گفتوگو كرديم .
( و الصّلاة تنزيها عن الكبر ) نماز را براى پاك شدن از خودپسندى واجب كرد ، زيرا سراسر ، كرنش ، فروتنى ، سجده و ركوع است . ( و الزّكاة تسبيبا للرّزق ) افزايش روزى زكات دهنده را مانند هر تعهد اجتماعى ديگرى تضمين نمود . به هنگام شرح خطبه 199 درباره زكات سخن گفتيم . ( و الصّيام ابتلاء لإخلاص الخلق ) [ روزه را وسيله آزمودن اخلاص بندگان قرار داد ، ] زيرا تنها نگهبان روزهدار خدا است [ و مىتوان آن را از چشم ديگران پنهان نگاه داشت . ] با وجود اين ، كسى كه خود را براى آفريدگار خويش خالص نكند ، نمىتواند با خود ، ميهن و مردم ، صادق باشد . پيش از اين چندين بار و از
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 335
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٣٣٥