[ 252 - و كان عليه السلام : « يقول أحلفوا الظّالم إذا أردتم يمينه . . . ]
252 - و كان عليه السلام : « يقول أحلفوا الظّالم إذا أردتم يمينه بأنّه بريء من حول اللّه و قوّته فإنّه إذا حلف بها كاذبا عوجل العقوبة و إذا حلف باللّه الّذي لا إله إلّا هو لم يعاجل لأنّه قد وحّد اللّه تعالى . »
ترجمه : هرگاه خواستيد ستمكارى را سوگند دهيد ، از او بخواهيد كه بگويد از قدرت و نيروى الهى بيزار است ، زيرا اگر به دروغ سوگند خورد ، در كيفر او شتاب شود ، ولى اگر در سوگند خود بگويد : « خدايى جز خداى يگانه نيست » ، در كيفرش شتاب نمىگردد ؛ چه خدا را به يگانگى ياد كرده است .
شرح : اين گونه سوگند ياد كردن ، در اصطلاح فقيهان به « سوگند برائت » مشهور است . آنان به استناد برخى روايات از پيامبر و اهل بيت عليهم السّلام آن را از بزرگترين گناهان دانسته و معتقدند كسى كه چنين قسم بخورد - گرچه در واقع راست بگويد - از دين اسلام خارج مىشود . صاحب جواهر در « باب الأيمان » مىنويسد : « ممكن است از كلام امير مؤمنان در نهج البلاغه ، جواز اين كار استفاده شود . . . » « 1 » از امام صادق عليه السّلام روايت شده است خواستند تا كسى كه نزد منصور از ايشان سعايت كرده بود ، سوگند برائت ياد كند . « 2 » با وجود
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 35 ، ص 345 .
( 2 ) . روزى منصور ، امام صادق عليه السّلام را به حضور طلبيد و گفت : جاسوسى به من خبر داده است كه اهل عراق تو را امام خويش گرفته و زكات اموالشان را برايت مىفرستند . گويا از حكومت من سرپيچى كرده و قصد شورش دارى ! امام عليه السّلام فرمود : آن مرد جاسوس را حاضر كن تا شهادت دهد . مرد آمد و گواهى داد . حضرت صادق از او خواست تا بر راستى گفته خويش سوگند ياد كند . مرد ضمن برشمردن صفات خدا ، بر راستى سخنان خويش سوگند ياد كرد . امام عليه السّلام فرمود :
آنگونه كه من مىگويم قسم بخور ؛ بگو : از نيرو و توان خدا دورى مىجويم و به نيرو و توان -