ترجمه : برترين كارها آن است كه خود را به انجام آن وادارى .
شرح : « نفس » در اينجا به معناى ميل و آرزو است . در واقع خواستهها و آرزوها ، از هر نيروى ديگرى بر انسان چيرهتر است . گرچه همگان مىدانند كه كارها با پايانشان سنجيده مىشوند ، ولى تنها افراد بصير و آگاه به عاقبت كار ، توان پيروزى بر هوسهاى درونى را دارند . به بيان ديگر ، عمل نمودن بر اساس دين و عقل ، بر عمل به خواستهها و هوسهاى درونى برترى دارد .
اين معنا با تفسير شارحان مبنى بر اين كه « برترين كارها ، سختترين آن است » « 1 » يكسان است .
249 - و قال عليه السلام : « عرفت اللّه سبحانه بفسخ العزائم و حلّ العقود و نقض الهمم . »
ترجمه : خدا را از سست شدن ارادههاى قوى ، باطل نمودن خواستهها و درهم شكستن تصميمها شناختم .
شرح : « العقود » خواستهها ؛ « حلّ » باطل نمودن ؛ « حلّ العقود » و « نقض الهمم » عطف تفسيرى بر « فسخ العزائم » است . شارحان گفتهاند : « گاهى انسان براى انجام كارى تصميم مىگيرد ، ولى ناگاه ارادهاش سست مىگردد . اين حالت نشان دهنده آن است كه زمام اراده به دست خدا است . » تفسير ياد شده با ظاهر سخن امام عليه السّلام مىسازد ، ولى با ظاهر آيات زير [ كه عزم و اراده را به غير
هامش
( 1 ) . الفائق فى غريب الحديث ، ج 1 ، ص 278 ؛ غريب الحديث ، ابن قتيبة ، ج 1 ، ص 71 .