خدا نسبت مىدهند ، ] هماهنگ نيست : « و به يقين پيش از اين با آدم پيمان بستيم ، و [ لى آن را ] فراموش كرد و براى او عزمى [ استوار ] نيافتيم » « 1 » و « در كار [ ها ] با آنان مشورت كن و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل نما » « 2 » و « و اگر آهنگ طلاق كردند ، در حقيقت خدا شنواى دانا است . » « 3 » ممكن است مقصود امام عليه السّلام آن باشد كه طبيعت و احساسات دل و به ويژه اقبال و ادبار ناگهانى آن ، دليل استوارى بر قدرت و بزرگى خدا است . به هر روى ، خداوند در هر چيز نشانهاى بر يگانگى خود قرار داده است . « 4 »
250 - و قال عليه السلام : « مرارة الدّنيا حلاوة الآخرة و حلاوة الدّنيا مرارة الآخرة . »
ترجمه : تلخكامى دنيا ، شيرينى آخرت و شيرينى آن ، تلخى آخرت است .
شرح : همين مضمون در خطبه 176 « 5 » و نيز حكمت 375 « 6 » بيان گرديده است . هر آرامشى ، رنج و دشوارى به دنبال دارد . اگر چنين است ، چگونه
هامش
( 1 ) .وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماًطه / 20 : 115 .
( 2 ) .وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَآل عمران / 3 : 159 .
( 3 ) .وَ إِنْ عَزَمُوا الطَّلاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌبقره / 2 : 227 .
( 4 ) . در شعرى منسوب به ابى العتاهية آمده است :« و في كلّ شيء له آية * تدلّ علي أنّه واحد »؛ در هر چيز نشانهاى دارد كه بر يگانگى او دلالت مىكنند . ديوان ابى العتاهية ، ص 62 ، دار الكتب العلمية .
( 5 ) . « إنّ الجنّة حفّت بالمكاره و إنّ النّار حفّت بالشّهوات » ( گرداگرد بهشت را دشوارىها و اطراف آتش جهنم را هوسها فرا گرفته است ) .
( 6 ) . « إنّ الحقّ ثقيل مريء و إنّ الباطل خفيف و بيء » ( حق ، سنگين ولى گوارا و باطل ، سبك ولى كشنده است ) .