شرح : برآوردن نياز ديگران دلهايشان را شاد كرده و آنان را در اختيار تو در مىآورد . در مثلهاى قديمى آمده است : « انسان ، بنده احسان است . » در اين صورت ، دلسوزى و اندوهگين شدن ، گرچه مايه آرامش و دلدارى نيازمندان مىشود ، ولى به تنهايى سودى به حال آنان ندارد . ازاينرو ، گرچه نسبت دوستى يا خويشاوندى برقرار باشد ، ولى ارتباط دو سويه ، در حد تبادل احساسات و سخن گفتن مانده و فراتر نمىرود . شيخ محمد عبده در شرح اين حكمت مىنويسد : « اين كلام از والاترين سخنان است . » « 1 »
247 - و قال عليه السلام : « من ظنّ بك خيرا فصدّق ظنّه »
ترجمه : خوشبينى ديگران نسبت به خودت را [ با عمل ] تحقق ببخش .
شرح : بدگمانى ديگران نسبت به اخلاق و رفتار خود را با انجام عمل شايسته - و نه سخن گفتن - تكذيب كن . در اين صورت ، انسانهاى نيك سيرت ، خود را سرزنش كرده و از تو عذرخواهى مىكنند . علاوه براين ، گمان كسانى را كه با خوشبينى ، از تو به جوانمردى ياد مىكنند ، با عمل محقق ساز و با اشتياق ، از اطمينانشان پاسدارى نما . به راستى اعتماد ديگران ، ثروت و نيرويى براى كار و اثربخشى ژرف و سريع است . اين حكمت ، عينا در نامه 31 بيان شد .
248 - و قال عليه السلام : « أفضل الأعمال ما أكرهت نفسك عليه . »
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، محمد عبده ، ج 4 ، ص 54 .