[ 223 - و قال عليه السلام : « بكثرة الصّمت تكون الهيبة و بالنّصفة يكثر المواصلون ]
223 - و قال عليه السلام : « بكثرة الصّمت تكون الهيبة و بالنّصفة يكثر المواصلون و بالإفضال تعظم الأقدار و بالتّواضع تتمّ النّعمة و باحتمال المؤن يجب السّؤدد و بالسّيرة العادلة يقهر المناوئ و بالحلم عن السّفيه تكثر الأنصار عليه . »
ترجمه : با سكوت بسيار ، وقار انسان بيشتر مىشود . با انصاف بودن ، دوستان را فراوان مىكند . بخشش ، قدر و منزلت انسان را بالا مىبرد . با فروتنى ، نعمت كامل مىگردد . با پرداخت هزينهها ، بزرگى و سرورى ثابت مىشود . منش عادلانه ، مخالفان را درهم مىشكند و با شكيبايى در برابر بىخرد ، ياران انسان افزايش مىيابد .
شرح : ( بكثرة الصّمت تكون الهيبة ) در برخورد ناگهانى با كسى كه حقيقت و لياقتش را نمىشناسى و او نيز سكوت كرده است ، با احتياط و مراقبت سخن بگو ؛ مبادا اهل بينش و آگاهى باشد و تو را نقد كند . همين كه سخن گفتن را آغاز نمود ، به گونهاى كه شايسته او است رفتار نما . مقصود امام عليه السّلام از « هيبت و وقار » در اينجا همين است . البته در جايى كه گوينده ، دانشمند و فهميده باشد ، ابّهت انسان در گرو گفتوگو با او است . در حكمت 390 كلام امام عليه السّلام را در اين زمينه مىآوريم : « سخن بگوييد تا شناخته شويد ؛ به
هامش
- بگيرد ؛ گويا او را مىبيند . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 19 ، ص 46 - 47 . از معصوم عليه السّلام روايت شده است : « الإيمان عريان و لباسه التّقوي و زينته الحياء » ( ايمان برهنه است . تن پوشش تقوا و زيورش حيا است . ) كنز العمال ، ج 12 ، ص 105 ، ح 34206 ؛ امالى ، شيخ طوسى ، ص 84 ، ص 30 .