پيروزى است . دوستى نوعى خويشاوندى به دست آمده است . به آنكس كه به ستوه آمده و توان تحمّل ندارد ، اعتماد نكن .
شرح : ( الجود حارس الأعراض ) كسى كه مال خود را به مردم ببخشد ، از سرزنش آنان در امان است . افزون بر اين ، نكوهش كتاب خدا ، پيامبران و همه انسانها درباره بخيلان ، بر او منطبق نمىشود . خداوند مىفرمايد :
« شيطان ، شما را از تهيدستى بيم مىدهد و به زشتى وا مىدارد ، و [ لى ] خداوند از جانب خود به شما وعده آمرزش و بخشش مىدهد و خداوند گشايشگر دانا است . » « 1 »
( و الحلم فدام السّفيه ) « الفدام » پوزهبند . كسى كه نسبت به فرومايگان شكيبا باشد ، دهان آنان را از گفتن سخنان مصيبتبارتر و تلختر بسته است . در برخى نسخهها به اشتباه ، به جاى « الحلم » ، « العلم » آمده است .
( و العفو زكات الظّفر ) مانند اين سخن در حكمت 10 بيان شد : « اگر بر دشمنت دست يافتى ، بخشودن او را شكرانه پيروزى قرار ده . » « 2 » همچنين اندكى پيش در حكمت 193 درباره « گذشت » سخن گفتيم . « 3 »
( السّلوّ عوضك ممّن غدر ) به كسى كه تو را فريب داده ، بىتوجه باش ،
هامش
( 1 ) .الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌبقره / 2 : 268 .
( 2 ) . « إذا قدرت علي عدوّك فاجعل العفو عنه شكرا للقدرة عليه » .
( 3 ) . « متي أشفي غيظي إذا غضبت ؟ أ حين أعجز عن الانتقام فيقال لي : لو صبرت ! أم حين أقدر عليه فيقال لي : لو عفوت ! » ( به هنگام خشم ، چه زمانى آن را فرو نشانم ؟ آن هنگام كه قدرت انتقام ندارم و به من بگويند : « اگر صبر كنى بهتر است ! » ، يا آنگاه كه توان كيفر دارم و به من بگويند : « اگر ببخشايى ، خوب است ! » ) .