است . انسان در برابر خود و خانواده خويش مسئول است و وظيفه دارد نيازهاى اساسى آنها را برآورده و در حدّ توان و رفع نياز برايشان كنار بگذارد . همچنين لازم است بيش از اين مقدار را در راه خدا مصرف نمايد .
توجه به اين نكته ضرورى است كه نفقه خود و خانواده نيز براى خدا و در راه او است و از جهت پاداش الاهى ، با صدقه بر نيازمندان يكى است . رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مىفرمايد : « [ اجر و پاداش ] نان آور خانواده ، همچون كسى است كه به تهيدستان كمك مىكند . » « 1 »
192 - و قال عليه السلام : « إنّ للقلوب شهوة و إقبالا و إدبارا فاتوها من قبل شهوتها و إقبالها فإنّ القلب إذا اكره عمي . »
ترجمه : دلها ، رويكرد و عقبنشينى دارند ، پس زمانى آنها را به كار واداريد كه خواهش و رويكرد دارند ، زيرا اگر دل به انجام كارى مجبور شود ، كور مىگردد .
شرح : انسان به حسب شرايط و افكار خود ، دورهها و حالتهاى گوناگونى دارد ؛ گاه خوشبين و گاه بدبين و زمانى بين اميد و نااميدى سرگردان است ؛ گويا چيزى از درون ، او را به اينسو و آنسو مىكشاند . بر اين اساس ، هرگاه خواستار دعوت مردم به كارى هستى ، از برخورد منفى و بيان پند و اندرز بپرهيز و از راه خواستهها و دلبستگىهايشان وارد شو ، زيرا بادها با سخنى از وزيدن باز نمىايستند و بر خلاف جهت خويش نمىگردند .
هامش
( 1 ) . مضمون آن در المبسوط ، شيخ طوسى ، ج 3 ، ص 307 ؛ و نيز جامع الشرائع ، ص 146 آمده است .