شرح : انسان خودپسند ، خويشتن را در قله مىبيند . با اين حال چگونه مىتواند بالاتر رود ؟ هيچ چيز همچون خودبينى ، سبب نابودى دانش ، عقل و دين نمىگردد . اينگونه افراد بىخردترين موجوداتاند . در اين باره ، بارها و از جمله در شرح حكمت 38 سخن گفتهايم : « 1 » « ترسناكترين تنهايى خودپسندى است . » « 2 »
167 - و قال عليه السلام : « الأمر قريب و الاصطحاب قليل . »
ترجمه : مرگ ، نزديك و زمان ماندن در دنيا اندك است .
شرح : « الأمر » در اينجا مقصود مرگ است . خداوند سبحان مىفرمايد :
« آرزوهاى دور و دراز شما را فريب داد تا امر خدا فرا رسيد . » « 3 » مراد از « الاصطحاب » زندگى انسان در دنيا و همراهى با آن است . در هريك از
هامش
( 1 ) . ريشه خودپسندى ، دوست داشتن خود است . از معصوم عليه السّلام روايت شده « حبّك للشّيء يعمي و يصمّ » ( دوست داشتن يك چيز تو را كور و كر مىكند ) نك : كافى ، ج 2 ، ص 136 ، ح 23 ؛ مسند احمد ، ج 5 ، ص 194 ؛ كنز العمال ، ج 16 ، ص 115 ، ح 44104 . چنين فردى توان ديدن و شنيدن بدىهاى خود را ندارد . ازاينرو لازم است كسانى را بر خود بگمارد تا عيبهايش را گوشزد كنند . حكيمان گفتهاند : كسى كه از اسب خود به شگفت آمده ، نمىخواهد آن را با ديگرى عوض نمايد . همچنين است فردى كه دچار خودشگفتى شده ؛ گرچه نفسى پست و فرومايه داشته باشد .
در روايت آمده است : « ثلاث مهلكات : شحّ مطاع ، و هوي متّبع و إعجاب المرء بنفسه » ( سه چيز سبب نابودى مىشود : بخلورزى ، پيروى از هوس و خودشگفتى ) الخصال ، ص 84 ، ح 11 ؛ مجمع الزوائد ، ج 5 ، ص 239 ؛ سبل السلام ، ج 4 ، ص 184 . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 18 ، ص 392 - 393 .
( 2 ) . « أوحش الوحشة العجب » .
( 3 ) .وَ غَرَّتْكُمُ الْأَمانِيُّ حَتَّى جاءَ أَمْرُ اللَّهِحديد / 57 : 14 .