161 - و قال عليه السلام : « من كتم سرّه كانت الخيرة بيده . »
ترجمه : آنكس كه راز خود را پنهان دارد ، اختيار آن به دست او است .
شرح : [ انسان راز دار ] در پنهان كردن و يا آشكار نمودن سرّ خود آزاد است ، ولى هرگاه آن را افشا نمود ، در بند كلام خويش قرار گرفته و اختيارى ندارد . در حكمتهاى 5 « 1 » و 47 « 2 » در اين باره مطالبى گفته شد .
162 - و قال عليه السلام : « الفقر الموت الأكبر . »
ترجمه : فقر ، مرگ بزرگ است .
شرح : رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرموده است : « نزديك است كه فقر ، كفر به بار آورد » ، « 3 » زيرا انسان را به انجام زشتىها مىكشاند . امام عليه السّلام در حكمت 319 به فرزندشان محمد بن حنفيه مىفرمايد : « فرزندم ! من از تهيدستى بر تو هراسناكم . از فقر به خدا پناه ببر كه همانا دين انسان را ناقص و عقل را سرگردان كرده و عامل دشمنى است . » « 4 » در حكمت 371 مىخوانيم : « هرگاه بىنياز در بخشش بخل ورزد نيازمند ، آخرت خويش را به دنيا مىفروشد . » « 5 » همچنين دو فرموده ديگر ايشان در حكمتهاى 3 و 55 چنين است :
هامش
( 1 ) . « صدر العاقل صندوق سرّه » ( سينه خردمند صندوق راز او است ) .
( 2 ) . « . . . الرّاي بتحصين الأسرار » ( بررسى علمى به رازدارى است ) .
( 3 ) . « كاد الفقر أن يكون كفرا » كافى ، ج 2 ، ص 307 ؛ كنز العمال ، ج 6 ، ص 492 ، ح 16682 ؛ الجامع الصغير ، ج 2 ، ص 266 ، ح 6199 .
( 4 ) . « يا بنيّ إنّي أخاف عليك الفقر فاستعذ باللّه منه فإنّ الفقر منقصة للدّين مدهشة للعقل داعية للمقت » .
( 5 ) . « إذا بخل الغنيّ بمعروفه باع الفقير آخرته بدنياه » .