اشتياق بهشت انجام مىدهد . رهبر آشنا به حقيقت اسلام ، مردم را بدين راه مىبرد . هرگاه آنان را از آتش بترساند ، در اميد به بهشت را نيز باز مىكند و هر زمان كه ايشان را به بهشت اميدوار نمايد از آتش هم بيم مىدهد . قرآن كريم نيز اينگونه بيان مىكند : « بدانيد كه خدا سخت كيفر است و [ بدانيد ] كه خدا آمرزنده مهربان است . » « 1 » در اين باره ، در خطبه 160 در فصل « فلسفه خوف و رجا » مطالب بيشترى بيان كرديم .
89 - و قال عليه السلام : « إنّ هذه القلوب تملّ كما تملّ الأبدان فابتغوا لها طرائف الحكم . »
ترجمه : همانا اين دلها همانند بدنها افسرده مىشوند ، پس براى شادابى دلها ، سخنان زيباى حكمتآميز را بجوييد .
شرح : همه شگفتىها و زيبايىهاى طبيعت از حكمت جاويدان خداوند سرچشمه مىگيرد كه دارايىهاى انسان و جهان هستى را به آنها بخشيده است . مقصود از « حكمت » ، آنگونه كه ابن ابى الحديد و ديگر شارحان تصور كردهاند ، تنها مثلها و جملات كوتاهى نيست كه در ستايش از پارسايى و پرهيزكارى بيان مىشود ، زيرا امام عليه السّلام در سخن خويش هرچيز كه ناراحتى و خستگى را بر طرف نمايد ، حكمت ناميده است . ازاينرو سپيده دم ، باغهاى پر از گل ، درختان بيد در كنار رود و هر آنچه نشانهاى از بزرگى اعجازآميز خداوند را داشته و سبب خشنودى درون و اميد و زندگى گردد ، نمونهاى از
هامش
( 1 ) .اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ وَ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌمائده / 5 : 98 .