في الأرض أمانان من عذاب اللّه و قد رفع أحدهما فدونكم الآخر فتمسّكوا به أمّا الأمان الّذي رفع فهو رسول اللّه و أمّا الأمان الباقي فالاستغفار . قال اللّه تعالى :
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
»
ترجمه : امام باقر عليه السّلام از حضرت امير مؤمنان عليه السّلام نقل فرمود : دو چيز در زمين مايه امان از عذاب خدا بود : يكى از آن دو برداشته شد . پس ديگرى را دريابيد و بدان چنگ زنيد . امانى كه برداشته شد رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله بود و امان باقى مانده ، استغفار است كه خداى بزرگ به رسول خدا فرمود : « تا تو در ميان آنان هستى ، خدا بر آن نيست كه ايشان را عذاب كند و تا آنها طلب آمرزش مىكنند خدا آنها را عذاب نمىكند . » « 1 »
شرح : سيد رضى مىگويد : برداشت امام عليه السّلام ، روش نيكوى استنباط و ظرافت در دريافت معناى آيات است .
مفسران برداشتها و ديدگاههاى متفاوتى از آيه ارائه كردهاند « 2 » كه خواننده را در تاريكى هميشگى فرو مىبرد . دريافت ما آن است كه ضمير جمع غايب در « ليعذّبهم » به مردم مكه بر مىگردد و مقصود از « استغفار » در اينجا اسلام است ، چرا كه سبب رهايى از كيفر الهى است . بر اين اساس ، معناى آيه چنين است : تا زمانى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله در ميان اهل مكه است ،
هامش
( 1 ) . انفال / 8 : 33 .
( 2 ) . براى نمونه نك : مجمع البيان ، ج 4 ، ص 459 ؛ تفسير ثعالبى ، ج 3 ، ص 129 ؛ الدر المنثور ، ج 3 ، ص 180 ؛ . . . .