74 - و قال عليه السلام : « إنّ الامور إذا اشتبهت اعتبر آخرها بأوّلها . »
ترجمه : كارها هرگاه مشتبه شود ، نتيجه و پايانش را با آغازش مىسنجند .
شرح : اشيا را با پيامدهايشان مىسنجند . ميانهروى و صرفهجويى نيكو است ، زيرا نتيجهاش حفظ مال و آسودگى از ديگران در آينده است . اسراف و تبذير هم زشت و ناپسند شمرده مىشود ، زيرا سرانجام آن فقر و از دست رفتن ثروت است . افزون بر اين ، آغاز هركار ، گواه بر پايان آن است و مقدمه نتيجه را نويد مىدهد . ازاينرو ، ميانهروى بر فرجام نيك دلالت مىكند و اسراف بر عاقبت بد . امام عليه السّلام ، ضمن اشاره به اين واقعيت ، مىفرمايد : هر عاقلى با در نظر گرفتن وضع كنونى خويش مىتواند از فرداى خود آگاه شود .
تنبلى امروز دانشآموز نشان مردودى او در امتحان و شادابىاش نويدبخش موفقيت در آن است . همچنين سستى جوامع عرب و بىاعتمادى به خويش بىشك نشانگر شكست آنان در برابر متجاوزان و جاهطلبان خواهد بود .
[ 75 - و من خبر ضرار بن ضمزة الضّبائي عند دخوله على معاوية . . . ]
75 - و من خبر ضرار بن ضمزة الضّبائي عند دخوله على معاوية و مسألته له عن أمير المؤمنين و قال فأشهد لقد رأيته في بعض مواقفه و قد أرخى اللّيل سدوله و هو قائم في محرابه قابض على لحيته يتململ تململ السّليم و يبكي بكاء الحزين و يقول :
« يا دنيا يا دنيا إليك عنّي ، أبي تعرّضت أم إلي تشوّقت ؟ لا حان