72 - و قال عليه السلام : « نفس المرء خطاه إلى أجله . »
ترجمه : نفس كشيدن انسان ، گام برداشتن او به سوى مرگ است .
شرح : هر نفس تو را به سوى چاهى تاريك پيش رانده و با زبان حال چنين پندت مىدهد : امروز به طور موقت بر روى زمين مهمان هستى و فردا در دل آن خواهى بود كه جايگاه ابدى تو است . پس متناسب با خود ، از مهمانسرا براى سراى باقى توشه برگير .
73 - و قال عليه السلام : « كلّ معدود منقض و كلّ متوقّع آت . »
ترجمه : هرچه شمردنى است ، پايان پذيرد و هرچه انتظار كشيده شود ، خواهد آمد .
شرح : ( كلّ معدود منقض ) مقصود از « معدود » [ : شمردنى ] در اينجا همه آفريدههايند كه بىعلت پديد نيامده و به سببى بيرون از خود نياز دارند . با اين بيان ، معناى بخش نخست عبارت چنين است : هرچيز جز خدا ناگزير فناپذير است . ( و كلّ متوقّع آت ) مراد از « متوقّع » [ : مورد انتظار ] هر چيزى است كه بهناچار در آينده دور يا نزديك رخ خواهد داد . مرگ ، رستاخيز و قيامت از اين نمونهاند . با اين توضيح ، قيد « آت » [ : آمدنى ] تنها براى توضيح است .
همين سخن در خطبه 103 نيز بيان گرديد : « چيزى كه به شمارش آيد ، پايان پذيرد و هر چه انتظارش را مىكشند ، خواهد آمد و هرچيز آمدنى نزديك است . » « 1 »
هامش
( 1 ) . « كلّ معدود منقض و كلّ متوقّع آت و كلّ آت قريب دان » .